اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى - حسين زاده شانه چى، حسن - الصفحة ١٩
هرچند كه از نظر مضمون و محتوا همانند هستند. وى افزون بر نقل از ديگر كتب روايى شيعه، رواياتى را كه خود شنيده بود، نيز ذكر كرده است. كتاب با فصلى درباره ماهيت و امكان غيبت امام شروع مىشود و سپس به ردّ عقايد فرقههاى شيعى قائل به غيبت، مانند كيسانيه، ناووسيه و واقفيه مىپردازد و در فصول بعدى، نويسنده به ذكر تاريخ امام مهدى (عج) و غيبت صغرى وارد مىشود. اين قسمت كتاب، به لحاظ تاريخى از اهميت خاصى برخوردار است، زيرا اطلاعات بسيار و مفيدى درباره نائبان و وكيلان امام دوازدهم در غيبت صغرى و وقايع عصر آنان و نيز درباره مدعيان دروغين نيابت و وكالت به دست مىدهد كه مهمترين منبع اطلاعاتى در اين موضوع به شمار مىرود و اطلاعات آن، در ديگر تأليفات باقى مانده از اين دوران كمتر به چشم مىخورد.
كتاب منتخب الانوار المضيئه نوشته على بن عبد الكريم نيل نجفى، از نويسندگان قرن هشتم هجرى را نيز بايد در رديف منابع اختصاصى ياد كرد. اين كتاب كه بيشتر اطلاعاتش را از كمال الدين شيخ صدوق گرفته، پس از ذكر مطالبى درباره ولادت امام مهدى (عج)، به مسأله غيبت و بيان حوادث اين دوران، بهويژه ذكر وكيلان و نائبان امام دوازدهم پرداخته است.
لازم به ذكر است كه كتابهاى متعددى، پس از غيبت صغرى، درباره امام مهدى (عج) نوشته شدند كه بسيارى از آنها مشتمل بر مباحث كلامى، و بدور از اطلاعات تاريخىاند. از اين قبيل مىتوان به كتاب الفصول العشره نوشته شيخ مفيد (م ٤١١ ق) اشاره كرد كه مجموعهاى از پرسش و پاسخها درباره مهدى (عج) و غيبت اوست. شمار ديگرى از اين كتابها نيز، كه احتمالا اطلاعات مفيدى درباره تاريخ غيبت صغرى دربر داشتند، از ميان رفتهاند و فقط نامى از آنها در كتب رجالى و فهرستها باقى است.