اين دوره وضعيت سياسى جهان اسلام چگونه بود و شيعه در اين ميان چه مى‌كرده است؟ از نظر فكرى، اجتماعى و به‌ويژه علمى و فرهنگى مسلمانان چه اوضاعى داشته‌اند و مهم‌تر از آن، وضعيت فرهنگى و علمى جهان شيعه است كه خود اقتضائات ديگرى دارد؛ پراكندگى جمعيت، شهرهاى شيعه‌نشين، مراكز علمى، دانشمندان، علوم و مباحث ديگر در اين حوزه قابل جستجو و امعان‌نظر مى‌باشد.

بر همين اساس، پژوهشكده ورود به اين مقوله را از پژوهش‌هاى ضرورى شمرده تا در پرتو آن بسيارى از مسايل ابهام‌آلود پاسخ بيابند. بى‌گمان انجام چنين كارى تنها با پشتوانه فكرى و طراحى انديشمندانه دست‌يافتنى است. در اين‌جا شايسته است از پژوهشگر ارجمند آقاى دكتر غلام حسن حسين‌زاده شانه‌چى كه با اشتياق و پشتكارى، و همت بلند به انجام آن دست يازيد، تقدير گردد و نيز از ديگر پژوهشگران پژوهشكده كه به نحوى در شكل‌گيرى اين كتاب ارزشمند نقش آفريدند، به‌ويژه اعضاى محترم شوراى پژوهشى، مدير پيشين گروه فرهنگ و تمدن اسلامى آقاى دكتر نعمت اللّه صفرى، مدير كنونى گروه، آقاى مهران اسماعيلى، مدير دفتر پژوهش حجة الاسلام آقاى شالباف، اعضاى محترم شوراى علمى گروه و هم‌چنين حجة الاسلام و المسلمين آقاى محمد تقى سبحانى رياست محترم پژوهشگاه، و حجة الاسلام و المسلمين آقاى محمد حسن نجفى قائم مقام محترم پژوهشگاه تشكر و قدردانى شود.

دكتر سيد عليرضا واسعى‌

مدير پژوهشكده تاريخ و سيره اهل بيت عليهم السّلام‌