انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٩٠ - فلسفه صلح حديبيه

«لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً»

عرض كردم كه آيه مباركه مى‌فرمايد: شما از اين‌كه نتوانستيد به مكه برويد ناراحت هستيد؛ ولى يك‌عده زنان مردان مسلمان در مكه بودند كه شما آنان را نمى‌شناختيد، اگر شما مى‌رفتيد و بر مشركين حمله مى‌كرديد، قطعاً آنان نيز كشته مى‌شدند. در ادامه مى‌فرمايد: «لَوْ تَزَيَّلُوا» اگر آن زنان و مردان مسلمان مى‌توانستند، صف خود را از صف مشركين جدا و از آنان دور شوند، «لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً» ما مشركين را عذاب مى‌كرديم، عذاب بسيار دردناك، يعنى همه‌ى آنان بدست شما كشته و يا زخمى مى‌شدند و مكه را نيز شما فتح مى‌كرديد؛ ولى به‌خاطر آن زنان و مردان مسلمان كه در آن‌جا بودند، مصلحت ديدم كه شما را از رفتن به مكه باز دارم.

خداوند متعال جل جلاله به‌خاطر يك‌عده افراد مسلمانان كه در مكه بودند، حتى از به هلاكت رسيدن مشركين نيز منصرف گرديد. خون مؤمن خيلى ارزش دارد،" قتل‌النفس" در اسلام حرام است. قرآن مجيد در اين مورد مى‌فرمايد: «كَتَبْنا عَلى‌ بَنِي إِسْرائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً» به‌خاطر اين‌كه قابل، هابل را كشت، ما بر بنى اسرائيل نوشتيم و فرض كرديم كه هركسى از شما يك‌نفر را به‌طور عمد، بدون اين‌كه كسى ديگر را كشته باشد و يا فسادى را در روى زمين انجام داده باشد بكشد، مثل اين است كه تمام مردم را كشته باشد.