انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٨٩ - فلسفه صلح حديبيه

مُؤْمِنُونَ وَ نِساءٌ مُؤْمِناتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَؤُهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ» در مكه يك عده‌اى از مردان و زنان مسلمان وجود داشتند كه براى ديگران ناشناخته بودند، نه مسلمانان آنان را مى‌شناختند و نه مشركين، هيچ كدام آنان را نمى‌شناختند، مسلمانانى‌كه در مكه حضور داشتند، هميشه در تقيه زندگى مى‌كردند؛ يعنى نمى‌توانستند عقايد خود را اظهار كنند! پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم در مدينه بود، اگر مشركين از آنان خبر مى‌شدند، همه‌ى‌شان را به جرم مسلمان بودن مى‌كشتند.

به همين مناسبت آيه مباركه، مى‌فرمايد: اگر شما در مكه مى‌رفتيد و بر مشركين حمله مى‌كرديد، عده‌اى زيادى از مسلمانانى‌كه در آن‌جا بودند كشته مى‌شدند، شما آنان را نمى‌شناختيد، به گمان اين‌كه از مشركين‌اند عده‌اى از آنان را مى‌كشتيد! لذا اين‌كار براى مسلمانان ناگوار بود كه مسلمانان ديگر به دست آنان كشته شوند! «أَنْ تَطَؤُهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ» ما از اين جهت شما را از جنگ در مكه جلوگيرى كرديم كه خون آن مردان و زنان مؤمن حفظ شود اگر شما در مكه مى‌رفتيد و با مشركين وارد جنگ مى‌شديد! بدون اين‌كه آن مردان و زنان مؤمن و مؤمنه را بشناسيد، تعداد زيادى از آنان را مى‌كشتيد! و با اين‌كار شما دچار «مَعَرَّة» مى‌شديد، «مَعَرَّة، يعنى مَعر، معُر، به معناى بيمارى پوست مى‌باشد، اين بيمارى به پوست انسان ضرر مى‌رساند، مى‌گويد: بدون اين‌كه بدانيد به شما ضرر مى‌رسيد، نفس شما را تاريك مى‌كرد، براى اين‌كه از اين ضرر محفوظ بمانيد، شما را از رفتن به مكه و جنگيدن با مشركين جلوگيرى نمودم. «لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ» خدا هركسى را كه بخواهد در رحمت خود داخل مى‌كند.