حركت مكانى كه تبدل تدريجى نسبت جسم- بخارج از خود مى‌باشد غير قابل جمع است- خود فرضيه كه فاعل نخستين حركت را فرض مى‌كند- از فاعل بقاء حركت ساكت است- و تنها متوجه بقاء حركت مى‌باشد- در اين صورت بمقتضاى بيان گذشته- اگر چنين حادثه‌اى اتفاق بيفتد- ناچار فاعل ديگرى براى بقاء حركت پيدا خواهد شد- .

به جلو مى‌راند- ناگهان از آمدن آن دست بدارد- ارابه پيش از آنكه بايستد مدتى طى مسافت مى‌كند- از خود بپرسيم- چگونه ممكن است اين مسافت را زيادتر كرد- اين كار چندين راه دارد- كه از جمله روغن زدن چرخها و صافتر بودن جاده است- هر چه روغن زنى چرخها بهتر- و جاده هموارتر باشد- مسافتى كه پس از قطع عمل راندن ارابه پيش ميرود- افزون‌تر خواهد شد- بسيار خوب ببينيم روغن زدن چرخها- و هموارتر بودن جاده چه اثرى دارد- اثر آنها فقط اينست- كه تاثيرات خارجى كمتر و كوچكتر شده- و آن عاملى كه اصطكاك نام دارد- هم در چرخها و هم در ميان چرخها- و زمين جاده نقصان پذيرفته است- اين كه مى‌گوييم تعبير و تفسير نظرى- در باره حادثه‌اى است كه مشهود افتاده- و البته اين طرز تعبير كاملا احتمالى است- يك قدم مهمتر كه برداريم- مفتاح حقيقى معما را بدست مى‌آوريم- فرض كنيم راهى باشد در كمال صافى- و چرخهايى كه هيچ مالش و اصطكاك نداشته باشد- در اين صورت هيچ چيز باعث ايستادن ارابه نمى‌شود- و براى هميشه به سير خود ادامه خواهد داد- اين نتيجه بوسيله تفكر در باره تجربه خيالى بدست آمده- و چون غير ممكن است كه چنين راه- و چنين چرخهائى در اختيار ما باشد- باين تجربه خيالى هم- هرگز نمى‌توان جامه عمل پوشانيد- اين آزمايش خيالى همان كليد رمزى است- كه شالوده تمام قوانين مكانيكى- مربوط بحركت را ميسازد- از مقايسه اين دو طريقه تفكر- در باره مسئله حركت مى‌توان گفت- نتيجه طرز تصور الهامى عبارت از اينست- كه هر چه مؤثر قويتر باشد سرعت زيادتر مى‌شود- و باين ترتيب از روى سرعت مى‌توان دريافت- كه آيا نيروهاى خارجى در سرعت تاثير دارند يا ندارند- با كليد جديدى كه گاليله پيدا كرد- نتيجه چنين بيان مى‌شود- اگر جسمى رانده يا برداشته يا كشيده نشود- و از هيچ راه ديگرى هم تاثيرى بر آن وارد نيايد- بعبارت ساده‌تر چون بر جسمى هيچ قوه خارجى كار نكند- حركت يك نواخت پيدا مى‌كند- يعنى با سرعت ثابتى- در امتداد خط مستقيم تغيير مكان مى‌دهد- باين تعبير سرعت نشان نمى‌دهد- كه آيا قواى خارجى بر روى جسم