همه علوم و فنون از لحاظ سبك تحقيق- و روش تفكر يكسان نيستند- زيرا هر چند همگى محصول انديشه- و فعاليت فكرى و عقلانى هستند- ولى سبك فعاليت و تحقيق در همه جا يكسان نيست- در برخى موارد بايد راه عمل- و آزمايش خارجى را پيش گرفت- و در برخى موارد بايد تنها به مشاهده و احساس پرداخت- و در برخى موارد بايد مشاهده حضورى نفسانى را- وجهه همت قرار داد- و در برخى موارد بايد اسلوب برهان- و قياس عقلى را بكار انداخت- و در برخى موارد يكى از اين راهها- و در برخى موارد ديگر- بيش از يكراه مورد استفاده قرار مى‌گيرد- .

اختلاف علوم و فنون از لحاظ روش- و اسلوب تفكر همان مطلبى است كه قبلا اشاره كرديم- كه منطقيين جديد به آن اهميت دادند- و متودولوژى را روى همين زمينه تاسيس كردند- .

آنچه ما مى‌خواهيم در اينجا بيان كنيم- نكته لازم و مهمى است- كه نديده‌ايم كسى تا كنون متعرض آن شده باشد- و آن عبارت است از بيان منشاء اختلاف علوم و فنون- از لحاظ اصول متعارفه- و همچنين از لحاظ روش و اسلوب تفكر- يعنى چرا و به چه علت بعضى اصول متعارفه و موضوعه- فقط در بعضى علوم مورد استعمال دارند نه در بعضى ديگر- و چرا در هر علم و فنى از اسلوب خاص بايد پيروى نمود- نه از اسلوبى ديگر- .

به عقيده ما اختصاص يك علم- به بعضى اصول متعارفه و موضوعه- و همچنين اختصاص آن بيك روش و اسلوب معين- از ناحيه موضوع آن علم سر چشمه مى‌گيرد- زيرا اصول متعارفه و موضوعه هر علمى- عبارت است از يك عده احكامى قطعى يا وضعى- كه عقل در مورد موضوع آن علم دارد- و اين مطلب از بررسى يكايك آن اصول متعارفه روشن مى‌شود- و اسلوب و روش فكرى خاص هر علمى- نيز عبارت است از يكنوع ارتباط فكرى خاصى- كه بين انسان و موضوع آن علم بايد بر قرار شود- و بديهى است كه نوع ارتباط فكرى- بين انسان و شىء از اشياء بستگى دارد- به نحوه وجود و واقعيت آن شىء- مثلا اگر شيئى از نوع اجسام است- ناچار بايد ارتباط جسمانى و مادى- بين انسان و آن شىء برقرار شود- و احساس و آزمايش عملى همان ارتباطات مادى است- كه دستگاه فكر با اشياء پيدا مى‌كند- و اگر آن شىء وجود نفسانى دارد- بايد به مشاهده حضورى و نفسانى- كه يگانه وسيله ارتباط ذهن با آن شىء است پرداخته شود- و اگر آن شىء كيفيت عقلانى دارد- يعنى حقيقتى است كه عقل با اعمال قوه انتزاع- آنرا يافته است- بايد با سبك قياس و برهان- و تحليل عقلانى مورد بررسى قرار گيرد- .