ما در روزهاى نخستين زندگى- كه به قانون علت و معلول پى مى‌بريم- اگر چه در آغاز كار- همين اندازه اجمالا تاثير علت در معلول را مى‌فهميم- هر موجودى در وجود خود- نيازمند بوجود ديگر است- و اشاره مى‌كنيم- شهرى را در نظر بگيريد- كه همه زنان آن نازا باشند- و بفرض يك در صد ساكنان آن در هر سال به سراى نيستى بروند- بشرط اينكه مرگ ايشان كاملا ناگهانى و تقديرى بوده- به هيچ وجه وابسته به سن و سالشان نباشد- حساب معلوم مى‌كند- كه كاهش شماره ساكنين چنين شهرى- نظير كاهش شماره آتمهاى تكه راديوم سابق الذكر است- همچنين مى‌توانيد لشكرى را تصور بفرمائيد- كه زير باران گلوله دشمنى قرار گرفته باشد- كه بدون رؤيت و اطلاع صحيح از موضع- حريف به طرف ايشان تير خالى كند- بديهى است با اين فرض اصابت گلوله به افراد لشكر- فقط بر حسب اتفاق و تقدير خواهد بود- كاهش شماره اين لشكر نيز- مانند كاهش آتمهاى يك قطعه راديوم است- بعبارت ديگر آتم راديوم بر اثر مرور زمان- و رسيدن به عمر طبيعى- و يا مواجه شدن با اتفاق ديگرى از ميان نمى‌رود- بلكه فقط و فقط دست تقدير است- كه او را به سراى نيستى مى‌فرستد- حال فرض كنيم كه در اطاق ما- تكه راديومى شامل ٢٠٠٠ قطعه آتم قرار داشته باشد- علوم جديد به آسانى حساب مى‌كنند- كه احتمال اينكه پس از يكسال شماره- آتمهاى قطعه راديوم مزبور به ١٩٩٩- يا ١٩٩٨ يا...شود چقدر است- ولى در عين حال- به هيچ وجه نمى‌توانند نظريه قطعى اعلام داشته- و شماره اتمها را پس از يكسال- به وجه يقين معين نمايند- حساب مى‌گويد ظن آنست كه پس از يكسال- فقط يك اتم راديوم در هم بشكند- ولى محال نيست كه از اين لشكر- اتفاقا دو سرباز دچار مرگ شوند- بعلاوه نكته دقيق ديگرى- كه علوم جديد بما مى‌آموزند اينست- كه پس از يكسال باحتمال قوى- يك آتم از هر ٢٠٠٠ اتم به سراى نيستى ميرود- ولى به هيچ وجه نمى‌توان پيش بينى كرد- كه آن آتم كدام يك از اين ٢٠٠٠ آتم است- علم در اين پرده راه ندارد- و جز تقدير كسى را از اين ماجرا آگهى نه شما ممكن است پيش خود عذر موجه علمى بتراشيد- مثلا بگوئيد آن آتمى زودتر مى‌ميرد- كه با فلان علت فيزيكى يا شيميائى مواجه شود- ولى دغدغه بخاطر راه مدهيد كه سخن آنچه باشد گفته‌اند- و سر انجام ثابت شده كه جز