روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥٥ - ترجمه

خرمايى [١]در شكم صدف [٢]بود قطرۀ باران برآن آمد،چندان كه قطرۀ باران برآن آمده بود مرواريد گشت و باقى استخوان ماند [٣].

و آن قول كه حكايت كرديم از اهل البيت كه:درياها [٤]على و فاطمه است،ثعلبيّ در تفسيرش بياورده است به اسناد از سفيان ثورى و سعيد جبير.و اهل اشارت گفتند: مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ اين دو دريا يكى معرفت دل است و[يكى] [٥]معصيت[١٠٩-پ]نفس- بَيْنَهُمٰا بَرْزَخٌ لاٰ يَبْغِيٰانِ ،تا معصيت نفس بغى نكند بر معرفت دل.

ابن عطا گفت:ميان خدا و بنده دو درياست،يكى درياى نجات و آن [٦]است كه هركه دست در او زند نجات يابد،و يكى درياى هلاك و آن دنياست هركه دست در او زند هلاك شود. بَيْنَهُمٰا بَرْزَخٌ لاٰ يَبْغِيٰانِ ؛ميان اين هر دو برزخى است و آن وعظ [٧]اللّه است في قلب المسلم؛وعظ [٨]خداست در دل مرد مسلمان.

يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجٰانُ ،چنان كه درّ از درياى [٩]ملح برآيد دون عذب، آنجا از عذب برآيد دون ملح،و آن قرآن است كه در او علم حلال و حرام است و حوادث و احكام و انواع علوم است.و گفتند:مرج البحرين دنيا و عقباست، بَيْنَهُمٰا بَرْزَخٌ [١٠]؛گور است،بيانه قوله: وَ مِنْ وَرٰائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ [١١].لاٰ يَبْغِيٰانِ ، تا يكى بر يكى بغى نكند و يكى يكى را نيست نكند.و گفتند:مرج البحرين،درياى عقل و درياى هوا [١٢]. بَيْنَهُمٰا بَرْزَخٌ من لطف اللّه. يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجٰانُ [١٣]،