روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٤ - ترجمه
خواست [١].ضحّاك گفت:في ضياء و سعة؛در روشنايى و فراخى باشند و منه النّهار لسعة ضياء فيه،و استنهر الفتق اذا اتّسع [٢]و انهرتها؛و سعتها،قال الشّاعر:
ملكت بها كفّى فانهرت فتقها
يرى قائم من دونها ما ورائها
اعرج و طلحه خواندند:«و نهر»به دو ضمّه على انّها جمع نهار،يعنى ايشان را هيچ شب نباشد همه روز بود.فرّاء گفت از بعضى عرب شنيدم اين بيت:
ان تك ليليّا فانّى نهر
متى ارى [٣]الصبح فلا أنتظر
قال آخر:
لو لا ثريدان هلكنا بالضمر [٤]
ثريد ليل و ثريد بالنهر[١٠١-پ]
فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ
؛در جاى حق كه در او لغو نباشد و تأثيم نباشد و آن بهشت است به نزديك خداوند قادر توانا و اشارت بقوله«عند»به قرب [٥]منزلت است و علوّ مرتبت و نه به قرب [٦]مسافت.
صادق-عليه السلام-گفت:جايى [٧]كه خداى تعالى به صدق وصف كرد جاى صادقان [٨]باشد.عبد اللّه بن بريده گفت:در اين آيت [٩]اهل بهشت هر روز به سلامگاه روند و بر كرسى به مجلسى بنشينند بر قدر اندازۀ عمل او بر منبرهاى درّ و ياقوت و زمرّد و زر و سيم [١٠]در بهشت به هيچچيز شادمانهتر نباشند ازآنكه به آن مجلس [١١]و در آن مجالس [١٢]سماع قرآن كنند و هيچچيز
[١] .آد،گا:خواهد.
[٢] .آد،گا:اتّسق.
[٣] .لسان(مادۀ نهر):ترى.
[٤] .اساس،آج:ندارد،از آد افزوده شد.
[٥] .آد،گا:عند قرب.
[٦] .آد،گا،كا:و نه قرب.
[٧] .آد،كا،گا+را.
[٨] .آد،كا،گا+و صديقان.
[٩] .آد،گا+كه.
[١٠] .آد،گا+و شادى و خرّمى كنند به آواز سلام بر يكديگر و مؤمنان را خوشتر از آن نيايد در آنجا ازآنكه سلام بر يكديگر كنند.
[١١] .آد،كا:مجالس.
[١٢] .كا:مجلس.