روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٢ - ترجمه

ايشان را بچشى عذاب و مسيس و الم دوزخ.

إِنّٰا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنٰاهُ بِقَدَرٍ ،عامّۀ قرّاء«كلّ شىء»خواندند به نصب و ابو الشّمّال [١]العدوى«كلّ»به رفع خواند.حق‌تعالى گفت ما همه چيز [٢]به اندازه آفريديم به حسب حاجت بر وفق مصلحت چندان كه [٣]بايست بى‌زيادتى كه عبث[١٠٠-ر]باشد يا نقصانى كه حاجت آرد.ربيع گفت:معنى«قدر»اجل است،اى خلقنا كلّ شىء الى اجل كه از آن اجل و وقت متقدّم و متأخّر نشود، مثله قوله: قَدْ جَعَلَ اللّٰهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً [٤]،اى اجلا.عبد اللّه عبّاس گفت:جعلنا لكلّ شىء شكلا؛هر جنسى را بيافريديم[شكلى] [٥]زنان را براى مردان و ماديان را براى اسپان و اتان را براى خران و مردان را شكلى و زيّى كه زنان بخلاف آن باشند.

وَ مٰا أَمْرُنٰا إِلاّٰ وٰاحِدَةٌ ؛كار ما نيست جز يكى يعنى كار ما [٦]يكى باشد در او تغيير و تبديل نباشد [٧]و بزودى از طريق مثل چنان باشد كه چشم زخم [٨]،و قوله:

إِلاّٰ وٰاحِدَةٌ ،اى مرّة واحدة.و گفتند با معنى راجع است و مراد به امر،ساعت است و«ساعت»مؤنّث است پس رجوع با معنى است،لقوله [٩]:ما هذه الصّوت و اراد به الصّيحة،بيانه قوله تعالى: وَ مٰا أَمْرُ السّٰاعَةِ إِلاّٰ كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ [١٠]، بعضى مفسّران گفتند:امر ما يكى باشد يعنى«كن»بباش كه خود بباشد.بيانه قوله: إِنَّمٰا قَوْلُنٰا لِشَيْءٍ إِذٰا أَرَدْنٰاهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ [١١]،و«قدر»و«قدر»دو لغت است بالتحريك و التسكين.قال الشّاعر فى التسكين: