بر تو،و بعضى آن‌كه نگفتيم. وَ مٰا كٰانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلاّٰ بِإِذْنِ اللّٰهِ، و هيچ پيغامبر را نباشد و خود نتواند كه آيتى و دلالتى آرد الا به فرمان خداى تعالى. فَإِذٰا جٰاءَ أَمْرُ اللّٰهِ، چون فرمان خداى درآيد،حكم بكنند به حق و درستى. وَ خَسِرَ هُنٰالِكَ الْمُبْطِلُونَ، و باطل‌كاران آنجا زيان‌كار شوند.

اَللّٰهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَنْعٰامَ، گفت:او آن خداى است كه بيافريد براى شما چهار پايان،از اسب و شتر و خر و گاو و گوسپند تا بهرى از آن برنشينى كه نشستنى باشد و ركوب را شايد،و بهرى از آن مى‌خورى كه خوردن را شايد.

وَ لَكُمْ فِيهٰا مَنٰافِعُ، و شما را در اين چهار پايان منافعى و سودهايى است.و هى جمع«منفعة»،و آن مصدر است چون:«نفع»،الا انه جعل اسما ثم جمع.و قيل:

[١٤٨-ر]اراد به موضع النفع،فلهذا جمع على منافع لان المصدر لا يثنى و لا يجمع.

وَ لِتَبْلُغُوا عَلَيْهٰا حٰاجَةً، و تا بر اين چهار پايان به حاجتى رسى كه شما را در دل بود از تجارت و حج و زيارت و كارهايى كه باشد دينى و دنيايى،و مثله قوله: وَ تَحْمِلُ أَثْقٰالَكُمْ إِلىٰ بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بٰالِغِيهِ إِلاّٰ بِشِقِّ الْأَنْفُسِ [١]...

وَ عَلَيْهٰا وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ، و شما را بر اين چهارپايان و بر كشتيها حمل مى‌كنند و مى‌نشانند،و مثله قوله: ...وَ حَمَلْنٰاهُمْ [٢]فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ [٣].

وَ يُرِيكُمْ ،و خداى تعالى با شما مى‌نمايد آيات و ادلت و حجج خويشتن. فَأَيَّ آيٰاتِ اللّٰهِ تُنْكِرُونَ [٤]، كدام آيات [٥]را از آيات خداى منكرى،يعنى آيات او به روشنى و وضوح به حدى [٦]است كه آن را انكار نتوان كردن.

أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ، گفت:نمى‌روند در زمين تا بنگرند كه چون بوده است عاقبت آنان كه پيش ايشان بوده‌اند. كٰانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ، بيش [٧]ايشان بوده‌اند و سخت‌قوت‌تر و آثار در زمين.و نصب هر دو بر تميز است. فَمٰا أَغْنىٰ عَنْهُمْ مٰا كٰانُوا يَكْسِبُونَ، بنگريزانيد [٨]از ايشان آنچه ايشان كسب كرده بودند.و«ما»موصوله است،

[١] .سورۀ نحل(١٦)آيۀ ٧.

[٢] .اساس،آب،آج:ما،گا:و حملناكم كه با توجه به قرآن تصحيح شد.

[٣] .سورۀ اسراء(١٧)آيۀ ٧.

[٤] .اساس:ينكرون.

[٥] .ما،لا:آيت.

[٦] .اساس:به خداى،به قياس نسخۀ آج،تصحيح شد.

[٧] .ما،آد:بيش از.

[٨] .ما:بنگردانند،لا:بنگزيرانيد،گا،آد:سود نكرد.