روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٤ - ترجمه
يا رسول المليك ان لساني
راتق ما فتقت اذ انا بور
اى هالك،و بارت السلعة اذا كسدت.قتاده گفت:فاسدين،مجاهد گفت:
هالكين.
آنگه بر سبيل تهديد گفت: وَ مَنْ لَمْ يُؤْمِنْ بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ ،و هركه به خداى ايمان نيارد و به پيغامبر، فَإِنّٰا أَعْتَدْنٰا لِلْكٰافِرِينَ سَعِيراً ،ما نهادهايم و بجارده [١]براى كافران دوزخى تافته.و سعير فعيل به معنى مفعول است،من سعرت النار اذا اوقدتها.
وَ لِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،و خداى راست ملك آسمان و زمين و تصرف او را رسد در آنچنان كه خواهد بىمانعى و منازعى،و كس را بر او اعتراض نرسد، آن را كه خواهد بيامرزد و آن را كه خواهد عذاب كند.و او غفور و آمرزنده است و رحيم و بخشاينده [٢]،و بوده است.
آنگه گفت: سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلىٰ مَغٰانِمَ لِتَأْخُذُوهٰا -الآية.
گفت:خواهند گفتن تو را آنان كه از تو بازپس ماندند و در خدمت تو تا به حديبيه نيامدند،آنگه كه تو به قسمت غنيمت خيبر [٣]روى[گويند:] [٤]رها كنى ما را تا با شما بياييم و تبع شما باشيم.خداى تعالى گفت:مىخواهند تا كلام خداى بگردانند.
در اين خلاف كردند،مجاهد و قتاده گفتند:يعنى آن وعده كه داد كه غنيمت خيبر جز حاضران حديبيه را نخواهد بودن.و ابن زيد گفت:يعنى قوله تعالى: ...
فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقٰاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخٰالِفِينَ [٥] .و گفتند اين آيت براى غزات [٦]تبوك آمد.
قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونٰا ،بگوى اى محمد كه از دنبال ما بگردى و پى ما مگيرى [٧]، كَذٰلِكُمْ قٰالَ اللّٰهُ مِنْ قَبْلُ ،چنين گفت خداى تعالى پيش از اين. فَسَيَقُولُونَ ، خواهند گفتن: بَلْ تَحْسُدُونَنٰا ،شما ما را حسد مىكنى،[٢٩٣-پ]
[١] .لا:بچاردهايم،آج،ما:بيجارده،گا،آد:مهيا كردهايم.
[٢] .ما،گا،لا،آد،افزوده:است.
[٣] .آج،ما:به خيبر.
[٤] .اساس:ندارد،از آج،افزوده شد.
[٥] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ٨٣.
[٦] .آد:غزاى.
[٧] .ما:كه شما پى ما نگيرى،گا،آد:كه شما پيگير ما نباشيد و پى ما نگيريد،لا:از دنبال ما نيايى و پى ما گيريد.