خداى هلاك [١]و دمار از ايشان برآورد چون قوم عاد و ثمود و قوم نوح و لوط و قوم فرعون و جز ايشان.آنگه گفت: وَ لِلْكٰافِرِينَ أَمْثٰالُهٰا ،اى و للكافرين بك امثال [٢]تلك العقوبة ان لم يؤمنوا،و اينان را كه به تو كافراند،همچنان عقوبت كنم كه ايشان را كردم [٣]اگر ايمان نيارند.و انما [٤]تأخير عذاب ايشان به نوعى فضل كرده‌ام و به حرمت تو.

ذٰلِكَ بِأَنَّ اللّٰهَ ،آنگه گفت:اين حال براى آن چنين آمد كه،خداى تعالى مولى و ناصر مؤمنان است و كافران را مولى و ناصر نيست،چه اين بتان كه اينان مى‌پرستند،نصرت خود نتوانند كردن،فكيف [٥]نصرت غير مى‌كنند،ازآنجا كه جماداند؟ آنگه وصف جزاى مؤمنان كرد،گفت: إِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ جَنّٰاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهٰارُ ،[٢٧٥-پ]خداى تعالى مؤمنان را [٦]در بهشتها مى‌برد كه در زير درختان او جويها مى‌رود. وَ الَّذِينَ كَفَرُوا ،محل او رفع است بر ابتدا،گفت:و آنان كه كافران‌اند در دنيا،به تمتع و قضاى شهوت مشغول‌اند از اكل و شرب و جماع،چنان كه چهارپايان ساهى لاهى،هيچ همت نيست ايشان را الا شكم و فرج، وَ النّٰارُ مَثْوىً لَهُمْ ،و دوزخ مقام و مرجع ايشان باشد.و گفتند:

المؤمن يتزود فى الدنيا،و المنافق يتزين،و الكافر يتمتع.

وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ ،و بسى [٧]شهرها كه ايشان قوى‌تر بودند[و منيع‌تر و به قوت بيشتر [٨]از آن شهر بودند] [٩]كه تو را بيرون كردند،[ أَخْرَجَتْكَ ،اضافۀ اخراج با شهر مكه كرد و مراد اهل مكه،من باب حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه] [١٠]يعنى مكه كه من ايشان را هلاك [١١]برآورم و ايشان را يارى و ناصرى نبود.و براى آن گفت: أَهْلَكْنٰاهُمْ ،و نگفت:اهلكناها،كه مردمان را هلاك كرد نه شهرها [١٢].

[١] .آد:هلاك كرد ايشان را.

[٢] .اساس:امثالها،به قياس با نسخۀ ما،تصحيح شد.

[٣] .آج:كردند.

[٤] .گا،آد:اما.

[٥] .گا،آد:پس چگونه.

[٦] .آد،افزوده:كه عمل صالح كنند.

[٧] .آج،ما،گا،آد:بس.

[٨] .گا،لا،آد:بيش.

[٩] .اساس و آب ندارد،از آج افزوده شد.

[١٠] .اساس و آب افتادگى دارد،از آج آورده شد.

[١١] .لا:هلاك كردم و دمار از ايشان برآوردم.

[١٢] .آج،ما:شهر را،گا،لا:شهرها را،آد:شهرها را هلاك نكرد.