بندگانش الطاف او باشد منافع به ايشان [١]از وجهى كه دقيق باشد بر هر عاقلى ادراكش و لطيف،در لغت،رحيم و رفيق باشد كه رفق كند و عنف نكند،و نقيض او عنيف باشد،و لطيف در اجسام رقيق [٢]باشد و خلاف او كثيف باشد.

عبد الله عباس گفت:[١٧٩-پ]حفى،مهربان است به بندگانش.عكرمه گفت:بار بهم،نيكوكار است به ايشان.سدى گفت:رفيق،رفق كنند با ايشان [٣].

مقاتل گفت:رحيم است به مؤمن و كافر كه ايشان را روزى مى‌دهد.

قرظى گفت:لطيف است در وقت عرض و محاسبت.و قال [٤]:

غدا عند مولى الخلق للخلق موقف يسائلهم فيه الجليل فيلطف [٥]
بعضى ديگر گفتند:لطيف است در روزى از دو وجه:يكى آن‌كه روزى تو از پاكهاى لذيذ كرد،و دوم آن‌كه به‌يك‌بار به تو نداد تا تلف بكنى [٦]كه: مٰا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ مٰا عِنْدَ اللّٰهِ بٰاقٍ [٧].

جنيد را پرسيدند كه:لطيف چه باشد؟گفت:آن‌كه با دوستان لطف كند تا به ره درآيند و اگر با دشمنان همان كردى [٨]آشنا شدندى.

محمد بن على الكنانى گفت:لطيف بمن [٩]لجأ اليه من عباده،او انيس [١٠]من الخلق من [١١]توكل عليه [١٢]و رجع اليه،و قال:

امر بافناء القبور كأنني اخو بطنة و الثور [١٣]فيه نحيف
و من شق فاه الله قدر رزقه و ربي بمن يلجأ اليه لطيف
[اين اقوال مفسران است و تفسير او از جهت لغت.لطيف فاعل لطف باشد و لطف در اصطلاح متكلمان فعلى باشد كه مكلف عند آن به صلاح نزديكتر باشد و از فساد دورتر،سواء اگر از فعل خداى باشد يا از فعل غير او.و هر لطف كه مكلف

[١] .آج،ما،لا:و لطف به بندگان ايصال منافع باشد به ايشان،گا،آد:و لطف او ايصال منافع او باشد به ايشان.

[٢] .آج،ما:دقيق.

[٣] .آج،گا،آد:رفق‌كننده است به ايشان،ما،لا:رفق‌كننده است با ايشان.

[٤] .آج،افزوده:شعر،لا،افزوده:الشاعر.

[٥] .آج:يلطف،گا:فليلطف.

[٦] .آج،ما:كنى،گا،لا،آد:نكنى.

[٧] .سورۀ نحل(١٦)آيۀ ٩٦.

[٨] .آج:كردندى.

[٩] .آج،ما،لا:من.

[١٠] .آج،ما،لا:اذا يئس،آد:و انيس.

[١١] .ما،لا:ندارد.

[١٢] .ما:يؤكل اليه.

[١٣] .ما،گا،لا،آد:الثوب.