روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨١ - ترجمه

منهما صاحبه،و التقدير،لا يستوى الحسنة السيئة و لا السيئة الحسنة،گفت:راست نباشد كار نيكو و كار بد.و قيل الخصلة الحسنة و الخصلة السيئة،و قيل:الفعلة الحسنة و السيئة.آنگه گفت: اِدْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ،يعنى،ادفع السيئة بالتى هى احسن.گفت:سيئه را دفع كنى به حسنتى كه نكوتر باشد. فَإِذَا الَّذِي ،اذا، مفاجأست،يعنى،چون چنين كنى كه دفع سيئت به حسنتى كه نيكوتر باشد كه بنگرى آن‌كس كه تو را دشمن باشد [١].تا پندارى خويشى است تو را.و مثله قوله:

عَسَى اللّٰهُ أَنْ يَجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الَّذِينَ عٰادَيْتُمْ مِنْهُمْ مَوَدَّةً . [٢]

عبد اللّٰه عباس گفت:خداى تعالى در يك [٣]آيت فرمود كه عند غضب صبر كنند [٤]و عند جهل حلم كنند [٥]و عند اساءت عفو كنند [٦].چون چنين كرده باشند، خداى تعالى ايشان را از شيطان [٧]بازپايد و دشمن قاهر ذليل و خاضع ايشان شود تا پندارى دوستى است [٨]خويش.

وَ مٰا يُلَقّٰاهٰا ،اين خصلت نيكو و اين بشارت به بهشت به روى [٩]بازنيارند الا صابران را و الا آنان را كه خداوند بهرۀ بزرگ باشند از خير و ثواب،يا از طاعت و حسنت.

و خداى تعالى همه[١٦٤-ر]كس را از صابر و ناصابر تلقيه كرده است،جز آن است كه صابران متلقى شده‌اند آن را و ايشان قبول كرده‌اند.

وَ إِمّٰا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰانِ نَزْغٌ ،«ان»،حرف شرط است،«ما»بر سبيل تأكيد بر او زيادت كرده‌اند تا با قسم ماند،براى آن [١٠]نون تأكيد در او آوردند.گفت:

اگر چنان باشد كه نزغى و فسادى از شيطان به تو رسد از طريق وسوسۀ او و دعوت با معصيت و ايقاع عداوت ميان تو و اهل ولايت.و اصل نزغ،نخس باشد،آنگه بر توسع در وسوسه و افساد شيطان به كار داشتند.قال اللّٰه تعالى:... مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطٰانُ بَيْنِي وَ بَيْنَ إِخْوَتِي [١١]...، فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ [١٢]،گفت:اگر چنين باشد،پناه با خداى ده و با جوار او گريز كه او شنوا و داناست،وسواس شيطان شنود و احوال او داند.