روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٠ - ترجمه
دينها،و تو را ظفر دهم و نصرت كنم و دشمنانت را هلاك كنم. وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ، و آمرزش خواه از خداى براى گناهت،يعنى براى گناهى كه امت با تو كردند.و اضافت كرد مصدر را با مفعول. وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ، و تسبيح كن به ذكر [١]خداى تعالى و به شكر او،به شبانگاه و بامداد،يعنى شام [٢]و خفتن،و نماز بامدادى به پاى دار.
و گفتند: بِالْعَشِيِّ، به شبانگاه،مراد بعد زوال است تا نماز خفتن با [٣]نماز شام و نماز پيشين و ديگر [٤]در او داخل باشد.و [٥]به بامداد،تا تمامى پنج نماز بود.
إِنَّ الَّذِينَ يُجٰادِلُونَ فِي آيٰاتِ اللّٰهِ، آنگاه گفت:آنان كه خصومت كردند و جدل و مناظره كنند در آيات خداى تعالى و در ابطال آن و دفع حجت ايشان، بِغَيْرِ سُلْطٰانٍ، بىحجتى و بينتى كه به ايشان آمد. إِنْ فِي صُدُورِهِمْ إِلاّٰ كِبْرٌ، در دلها [٦]نيست الا تكبرى و ترفعى كه ايشان به آن نرسند و خداى تعالى ايشان را ذليل و مهين بكند در پيش تو.مجاهد گفت:مراد به«كبر»،حسد است،كه در دل ايشان بود،بر رسول-عليه السلام-به نبوت. مٰا هُمْ بِبٰالِغِيهِ، ايشان به آن نرسند و آن [٧]نيابند. فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ [١٤٢-ر]،پناه با خداى ده از ايشان،كه خداى تعالى شنوا و بيناست،شنواست به اقوال ايشان و داناست به احوال ايشان.
لَخَلْقُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النّٰاسِ، بيان بكرديم كه،هركجا «لام ابتدا»باشد،جواب قسم بود،اما ظاهرا و إما مضمرا.
مفسران گفتند:اين آيت و آنكه پيش اين است،در جهودان آمد چون گفتند:
صاحب ما مسيح بن داود است،يعنى دجال كه در آخر الزمان بيايد و جهان به دست گيرد،و آبهاى عالم در دست او باشد،و او آيتى باشد از آيات خداى تعالى،اين آيت بفرستاد و گفت:فاستعذ بالله من فتنة الدجال،تو از فتنۀ دجال پناه با خداى ده كه او شنواست و بيناست.آنگه گفت:خلق آسمان و زمين مهتر است و بيشتر از خلق دجال و لكن بيشتر مردمان نمىدانند،يعنى جهودان كه تبجح مىكنند به دجال و با مؤمنان خصومت مىكنند در امر دجال.
[١] .آج:به امر،گا:به حمد.
[٢] .ما،گا،آد:نماز شام.
[٣] .آج:و،گا،لا،آد:تا.
[٤] .گا،لا،آد:پسين.
[٥] .گا،آد،افزوده:الابكار.
[٦] .ما،گا،لا،آد:دلهاى ايشان.
[٧] .ما،گا،لا،آد،افزوده:پايه.