عبد الله عباس گفت،از رسول-عليه السلام-كه او گفت: أَوْ أَثٰارَةٍ مِنْ عِلْمٍ ،اى، حظ،حظى بيارى از علم كه دليل صحت قول شما كند در عبادت اينان.قتاده گفت:خاصة،علم [١]خاص بيارى.حسن گفت:[٢٠٥-پ]علمى مستخرج بيارى، من اثرت التراب،و منه قوله: ...وَ أَثٰارُوا الْأَرْضَ [٢]... ،مجاهد گفت:رواية تأثرونها، علمى كه روايت مى‌كنى من اثرت الحديث آثره اثرا و اثارة،كالشجاعة [٣]و السماحة.و الحديث مأثور و الاثر الحديث المأثور [٤]،اى،المروى.و قال الاعشى:

ان الذى فيه تماريتما بين للسامع و الآثر
اى،الراوى.كلبى گفت:بقية من علم من الاثر الذى يبقى [٥]،آن [٦]نشان كه مى‌بماند.اخفش گفت:عرب گويد:لهذه الناقة اثارة من سمن،اى،بقية و اثر:قال الراعى:

و ذات اثارة اكلت عليها قتاة فى اكمتها قصارا
و روايت كرده‌اند از اميرالمؤمنين [٧]-عليه السلام-كه او خواند:او اثرة،به فتح همزه و سكون«ثا»،يعنى،خاصة من العلم [٨]،أوثرتم بها،كه شما را به آن برگزيده‌اند و تخصيص كرده.و عكرمه خواند:او ميراث من علم،يا ميراثى از علم.

إِنْ كُنْتُمْ صٰادِقِينَ ،اگر راست مى‌گويى.

آنگه گفت: وَ مَنْ أَضَلُّ ،كيست گمراه‌تر و جاهل‌تر ازآن‌كه [٩]كسى را خواند و عبادت كند بدون خداى كه او را اجابت نكند و جواب ندهد تا به روز قيامت،يعنى ابد الدهر.و گفتند:تا به روز قيامت كه ايشان جواب دهند به تبرا. وَ هُمْ عَنْ دُعٰائِهِمْ غٰافِلُونَ :و ايشان از دعاى اينان غافل باشند،و براى آن به ضمير عقلا كنايت كرد از ايشان،كه ايشان را جارى مجراى ملوك و امرا و مخدومان كرد كه ايشان را خدمت كنند.و گفتند:براى آن‌كه اضافت فعل عقلا كرد با ايشان از غفلت [١٠]،چنان كه

[١] .آج،ما،گا،لا،آد:علمى.

[٢] .سورۀ روم(٣٠)آيۀ ٩.

[٣] .گا،آد،افزوده:و الحماسة.

[٤] .اساس:المأثورى،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.

[٥] .گا:الاثرة التى تبقى.

[٦] .آج،لا:از.

[٧] .گا،لا،آد:افزوده:على.

[٨] .لا:لمن يعلم.

[٩] .آج،ما،افزوده:او.

[١٠] .آج،ما:عقل.