أَمْ آتَيْنٰاهُمْ كِتٰاباً مِنْ قَبْلِهِ فَهُمْ بِهِ مُسْتَمْسِكُونَ ،گفت:يا ما ايشان را كتابى داديم پيش از اين كه ايشان به آن تمسك كرده‌اند [٢].و قوله: مِنْ قَبْلِهِ ،اى،من قبل القرآن.

بَلْ قٰالُوا إِنّٰا وَجَدْنٰا آبٰاءَنٰا عَلىٰ أُمَّةٍ وَ إِنّٰا عَلىٰ آثٰارِهِمْ مُهْتَدُونَ ،آنگه ايشان را به تقليد مذمت كرد و بنكوهيد ايشان را برآن،گفت:بل مى‌گويند اين مشركان كه [٣]پدران خود را بر دينى و ملتى يافتيم.و امت اين جا به معنى ملت است.[٢٠٣-پ]و ما براثر ايشان راه مى‌بريم.و در شاذ،مجاهد و عمر عبد العزيز خواند [٤]:«امة»،به فتح «الف»،اى،مقصدا و طريقة من الام الذى هو القصد.و گفتند:«امت»به فتح «الف»،نعمت باشد.قال عدى بن زيد:

ثم بعد الفلاح و الأمة وارتهم هناك القبور
و گفتند:آن دو لغت است:امة و امة.

آنگه رسول را-عليه السلام-تسليت داد و دلخوشى و گفت: وَ كَذٰلِكَ مٰا أَرْسَلْنٰا مِنْ قَبْلِكَ ،گفت:همچنين ما نفرستاديم پيش تو، فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ ،در هيچ ده [٥]از پيغامبرى.«من»زيادت است مؤكدة للنفى. إِلاّٰ قٰالَ مُتْرَفُوهٰا ،الا گفتند منعمان [٦]و مترفان آن شهر، إِنّٰا وَجَدْنٰا آبٰاءَنٰا عَلىٰ أُمَّةٍ ،ما پدران خود را بر راهى و طريقتى و ملتى يافتيم و ما بر پى ايشان به ايشان اقتدا مى‌كنيم.

قٰالَ [٧]أَ وَ لَوْ جِئْتُكُمْ ،قرائت عامه قراء بر امر است و قرائت ابن عامر و حفص عن عاصم:«قال»،بر خبر،بگوى اى محمد!اگر من چيزى [٨]آرم به شما كه راه نماينده‌تر باشد ازآن‌كه [٩]پدران خود را برآن يافتى.و جواب«لو»محذوف است و التقدير لاتبعتمونى،متابعت كنى مرا.مشركان جواب دادند كه ما به آنچه شما را به آن فرستاده‌اند-و آن آيات است و شرايع-به آن كافرايم.ابو جعفر خواند:«جئناكم»به «نون»و«الف»على الجمع.و عامۀ قراء«جئتكم»به«تا»،خبرا عن نفس المتكلم

[١] .گا،آد،افزوده:و.

[٢] .آج،ما:كردند.

[٣] .آج،ما،گا،لا،افزوده:ما.

[٤] .آج،ما،گا،لا،آد:خواندند.

[٥] .آج،لا:ديه،ما:ديهى.

[٦] .گا،آد:متنعمان.

[٧] .اساس،آب،آج،ما،گا:قل،با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد.

[٨] .ما:خبرى.

[٩] .آج،ما،گا،لا،آد:آنچه شما.