فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٤ - علم قاضى (٢) آيت اللّه سيد محمود هاشمى
محمد بن قيس عن ابى جعفر(ع)» (١)و اين سند معتبراست.
و ليكن پيرامون اين استظهار بايد گفت: مقصود از عنوان قضاوتهاى امير المؤمنين(ع) رواياتى است كه با عنوان «قضى امير المؤمنين(ع)» با همين عبارت آغاز شده باشد، نههر واقعهاى كه در آن از داورى حضرت سخن رفته باشد. بلكه به قرينه سندى كه در مشيخه ذكر شده شايد عنوان «قضايا امير المؤمنين» اختصاص به قضاوتهايى داشته باشد كه صدوق آنها را در كتاب خود از محمد بن قيس از امامباقر(ع) نقل كرده و آنها را در زمره قضاوتهاى حضرت، وياابتداء آنها را به نحو ارسال به عنوان قضاوتهاى امير المؤمنين(ع) آورده است. بنابر اين حتى رواياتى را كه با عنوان «قضىامير المؤمنين(ع)» با سندهاى ديگر وارد شده باشند، شامل نمىشود. چنان كه گاهى در الفقيه اين چنين وارد شده تاچه رسد به جايى كه از عنوان ياد شده، برخوردار نباشد، براى روشن شدن مطلب به روايات الفقيه مراجعه شود.
صدوق در امالى از طريق ديگرى اين ماجرا را از على بن محمد بن قتيبه از حمدان بن سليمان، از نوح بن شعيب ازمحمد بن اسماعيل از صالح به عقبه، از علقمه از امام صادق(ع) نقل كرده است كه در سند آن اشكال است دست كم در باره صالح به عقبه كه در كتب رجالى توثيق نشده، بلكه ابن غضائرى وى را تضعيف كرده وگفته است وى فردى دروغگوواهل غلو است، وعلامه نيز او را ضعيف دانسته است. آرى، بعيد نيست اين ماجرا در كتب حديثى خاصه معروف باشد، وسيد آنرا در انتصار به صورت مرسل ولى پذيرفته شده و مسلم، نقل كرده است، ودر رد بر ابن جنيد گفته است : «آيا شيعه اماميه ماجراى پيامبر را كه عرب باديه نشين مدعى هفتاد درهم از او شد، در كتب خود نقل نكرده و در روايات آنها اين سرگذشت معروف نيست؟» و نيز داستان مشابه ديگرى را ذكر كرده و گفته است: «شيعه از ابن جريح از ضحاك از ابن عباس آن را روايت كرده است» شايد
(١)مشيخة الفقيه، ج٤، ص ١٠٨، چاپ بيروت.