مورد اختلاف: مكعَّب اندازه‌هاى آب كرّ كه از اين احاديث به دست مى‌آيد، به مقياس وجب به ترتيب عبارتند از: ٢٦/٢٨ وجب، قدرى كمتر از ٦٦/٣٣ وجب، ٢٧ وجب، ٢٧ وجب با فرض مكعَّب بودن ظرف و كمى كمتر از ٢/٢١ وجب در فرض استوانه‌اى بودن ظرف.

علاج اختلاف: مؤلّف مباحث فقهى و فقه الحديثى و موضوعى مبسوطى در تحقيق اين مقال و تبيين هر حديث آورده كه نقل آنها در ظرف مقاله نمى‌گنجد. ليكن نتيجه را مى‌توان بدين نحو منعكس ساخت:

اندازه‌هاى مذكور در سه حديث نخست مشير و معرِّف عنوان اصلى موضوع هستند و آن مقدار حجم از آب است كه در مقياس رِطل عراقى به ١٢٠٠ رطل برسد. بنا بر اين اختلاف با ساير روايات متفاوت در تعيين مقدار رطل نيز حلّ مى‌شود.

در مقام تحقيق و مقايسه ١٢٠٠ رطل عراقى با اندازه مكعَّب حجم آب به وجَب، عدد ٢٧ وجَب مساوى ١٢٠٠ رطل مى‌باشد، پس اين عنوان از عناوين مشيرِ دقيق و معرِّف عنوان اصلى موضوع حكم است. دو عدد ديگر از اندازه‌هاى سه حديث نخست كه كمى بيشترند در عين اين كه مبنى بر تسامح عرفى هستند، مقدار اضافى آنها حمل بر استحباب يا احتياط و رعايت مقدّمه علمى مى‌شوند.

روايت اخير، چون اندازه حجم آب، در فرض مكعَّب بودن ظرف عدد ٢٧ وجَب و در فرض استوانه‌اى بودنش حدود ٢١ وجب خواهد بود، احتمال استوانه‌اى بودن ظرف منتفى خواهد بود، هم به دليل تفاوت فاحش آن با اندازه‌هاى مكعَّب به وجب در ساير روايات و هم به لحاظ تفاوت فاحش آن با روايات تحديد كرّ به ميزان ١٢٠٠ رِطل عراقى. بنا بر اين، فرض مكعَّب بودن ظرف ملحوظ در اندازه مذكور در اين حديث به قرائن ياد شده و به لحاظ تساوى آن با اندازه حديث سوم و حديث تحديد به اَرطال متعيّن خواهد بود.

(١٦) الكافى: ج٣، ص٣، ح٧؛ تهذيب الاحكام، ج١، ص٤١، ح١١٥ و ص٣٧، ح١٠١.