فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٨ - ازدواج موقت در كتاب و سنّت آیة الله جعفر سبحانى
موقت هم به شرطى كه در عقد ذكر شود، زن و مرد از هم ارث مىبرند و چنين چيزى غالباً با اهداف مورد نظر ازدواج ملازمه دارد.
واقعيت اين است كه هدف نهايى در هر موردى كه شارع، روابط جنسى را با تمامى اقسام آن ـ حتى مثل كنيزان مملوك و تحليل كنيزان در برخى مذاهب فقهى ـ تجويز كرده، جلوگيرى مردم از زنا و فحشا بوده است. اما ديگر اهداف، نظير تشكيل خانواده و همبستگى اجتماعى، اهداف ثانوى هستند كه خواه نا خواه، حاصل مىشود. اين هدف نهايى در ازدواج موقت نيز وجود دارد و هدف از تشريع اين ازدواج، حفظ نفس از ارتكاب حرام براى كسى است كه توانايى ازدواج دايم را ندارد. به همين دليل روايات مستفيضهاى از ابن عباس نقل شده است كه :
خدا رحمت كند عمر را! متعه چيزى جز رحمت خدا بر امت محمد نبود و اگر عمر از آن نهى نمىكرد، هيچ فردى جز شقى، به زنا روى نمىآورد. (٧١)
اين روايت با اختلاف كمى از حضرت على(ع) نيز نقل شده است. (٧٢)
اين آيه هم كه مىفرمايد:
{وليستعفف الّذين لايجدون نكاحاً حتّى يغنيهم اللّه من فضله... } (٧٣)؛
و آنانكه امكان ازدواج ندارند بايد عفّت نفس پيشه كنند تا خدا آنها را به لطف خود بى نياز كند،
دليل است بر اينكه هدف از تشريع ازدواج و نهى از رهبانيت، حفظ نفس از فحشا و حفظ عفت و پاكدامنى نفوس بوده است و اين هدف ـ همچنان كه گفتيم ـ در تمامى ازدواجها و روابط جنسى، از ازدواج دايم و موقت گرفته تا كنيزان مملوك و تحليل كنيزان، با شرايطى كه در فقه معين شده، موجود است.
(٧١) الدرّ المنثور، ج٢، ص١٤١.
(٧٢) ر.ك: تفسير امام فخر رازى، ج٣، ص٢٠٠، مسأله سوم در بيان ازدواج موقت .
(٧٣) نور، آيه ٣٣: ومن آياته أن خلق لكم من أنفسكم أزواجاً لتسكُنُوا إليها...؛ و يكى از آيات الهى آن است كه براى شما از خودتان جفتى بيافريد كه در بر او آرامش يابيد؛ روم آيه ٢٠.