فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٦ - ازدواج موقت در كتاب و سنّت آیة الله جعفر سبحانى
عقد متعه كرديد، مهريه او را پرداخت نماييد. دليل مسئله اين است كه خداوند پرداخت مهريه را بر استمتاع معلّق و مترتّب كرده است و اين تعليق، مستلزم اين است كه معناى استمتاع، همين عقد مخصوص باشد نه آميزش و لذت بردن از زن؛ زيرا مهريه، تنها با عقد واجب مىشود. (٢٥)
شايد زمخشرى اين گونه معتقد است كه وجوب پرداختن مهريه، بر استمتاع به معناى لذت بردن متفرع نيست، عقد را بر آميزش و جماع عطف كرده و گفته تقدير آيه چنين است:
{فما استمتعتم به من المنكوحات من جماع أو خلوة صحيحة أو عقد عليهنَّ } ،يعنى: «آن همسرانى كه از آنها لذت جنسى از قبيل آميزش، خلوت صحيح يا عقد كردن آنها، بردهايد مزدشان را بدهيد...». (٢٦)
قرينه دوم: حمل آيه بر غير از عقد متعه، مستلزم تكرار است
بايستى در هدف اين فقره از آيه كه فرموده است: «فما استمتعتم به منهنّ فآتوهنّ أُجورهن...»، دقت نظر كرد؛ زيرا در اينجا سه احتمال وجود دارد:
أ: هدف آيه، حلال كردن ازدواج دايم است.
ب: هدف آيه، تأكيد بر پرداخت مهريه، پس از بهره و لذت بردن است.
ج: هدف آيه، متعه يا ازدواج موقت است.
احتمال اوّل درست نيست؛ زيرا مستلزم آن است كه بدون دليل، تكرارى صورت گرفته باشد. به دليل اين كه خداوند سبحان در آيه سوم اين سوره، حكم ازدواج دايم را بيان كرده و فرموده است:
{و ان خفتم ألاّ تقسطوا في اليتامى فانكحوا ما طاب لكم من النساء مثنى و ثلاث و رباع فإن خفتم ألاّ تعدلوا فواحدة } ؛ (٢٧)
(٢٥) مجمع البيان، ج٢، ص٣٢، چاپ صيدا.
(٢٦) الكشّاف، ج١، ص٣٩١؛ تفسير آيه
(٢٧) نساء، آيه ٣.