ادعاى الحاق مهمان به ابن السبيل در حكم، مثل اين است كه ادعا كنى مهمان، فرد ديگرى از ابن السبيل در مقابل در راه مانده است، در حالى كه هيچ دليلى بر دو ادعاى ياد شده نداريم؛ زيرا علاوه بر مرسل بودن و عدم جبران ضعف روايت، در هيچ كدام از كتب روايى به متن آن دست نيافتيم؛ پس شايستگى اثبات اين، را ندارد حكم خصوصاً اين كه بنابراين فرض، با ظاهر آيه (٢٦) و روايت (٢٧) و اجماع فقها منافات دارد. پس بايستى به همان معناى گذشته در ابن السبيل اكتفا كنيم و مهمانى را كه مسافر است و در سفر، نيازمند ضيافت شده، در مفهوم ابن السبيل داخل كنيم؛ چون دراين صورت ضرورتاً مهمان يكى از مصاديق «در راه مانده» است. (٢٨)

پس به نظر صاحب جواهر مهمان فقط با دو شرط مذكور در مفهوم ابن السبيل داخل مى‌شود؛ بنابراين، ملاك، اين دو شرط است، نه عنوان ضيافت. سرّ تنها ذكر كردن مهمان، براى دفع اين توهم است كه چون مخارج مهمانى به عهده ميزبان است، پس ابن السبيل نيست و نمى‌شود به او زكات داد و چه بسا تصور شود كه مهمان، از اين جهت مثل عيال است.

بعضى از فقها گفته‌اند در ضيافت و پذيرايى مهمان از زكات، با شروع مهمان به خوردن غذا، نيت شرط شده است. همچنين احتمال داده شده كه هنگام پذيرايى، يا بعد از خوردن، نيت زكات كافى است. تفاصيل اين بحث در متون فقهى (٢٩) آمده است .

٤. افراد ذخيره براى جهاد :

شيخ طوسى در مبسوط و ابن برّاج در مهذّب و علامه حلّى در تذكرة الفقهاء و

(٢٦) إنما الصدقات للفقراء والمساكين و العاملين عليها و المؤلّفة قلوبهم و في الرقاب و الغارمين و في سبيل اللّه‌ و ابن السبيل فريضةً من اللّه‌ واللّه‌ عليمٌ حكيم، توبه، آيه٦٠.
(٢٧) وسائل الشيعه، ج٩، باب ١ از ابواب اصناف مستحقين زكات، ص٢١٣، ح٩ و عين آن از مقنعه نقل شده است.
(٢٨) جواهر الكلام، ج١٥، ص٣٧٥.
(٢٩) مسالك الأفهام، ج١، ص٤٢٠؛ جواهر الكلام، ج١٥، ص٣٧٥ و ٣٧٦.