هر چند پروردگار حكيم برخى از حيوانات را براى استفاده انسان خلق كرد و آن را در خدمت انسان قرار داد ، اما به انسان اجازه بهره كشى هاى خود خواهانه و جاه طلبانه كه سلامت حيوان را در معرض خطر قرار مى‌دهد، نداده است.

أ: تقدم سلامت حيوان بر بهره بردارى: سلامت حيوان بر بهره بردارى انسان مقدّم است ومالك حيوان تا جايى حق ّ استفاده از حيوان را دارد كه سلامت حيوان به خطر نيفتد . اين حكم از سوى عدّه‌اى از فقهاء مورد تأكيد قرار گرفته است و دركتابهاى قواعد الاحكام و روضة البهية (٨٧) به آن اشاره شده است. محقق نجفى در اين باره مى‌گويد :

«لو كان اخذ اللبن مضراً بالدابة نفسها لقلّة العلف لم يجز له أخذ ه و ان لم يضرّ بولدها بل يسقيها إيّاه. نعم يكره له و يحرم ترك الحلب مع عدم الاضرار بها بولدها لما فيه من تضييع المال و لكن لا يستقصى فى الحلب، بل يبقى في الضرع شيء ؛ لأنّها تتأذّى بذلك»؛ (٨٨)

«اگر دوشيدن شير به علت كمبود علوفه و آذوقه براى خود حيوان ضرر داشته باشد، دوشيدن آن جايز نيست. گرچه براى فرزند آن ضرر نداشته باشد و به اندازه نياز او شير موجود باشد. بله اگر براى حيوان و بچه آن ضررى نداشته باشد، ندوشيدن آن مكروه يا حرام است؛ زيرا تضييع مال به حساب مى‌آيد. البته همه شير را ندوشد و مقدارى در پستان باقى گذارد ؛ زيرا دوشيدن تمام شير سبب اذيت حيوان مى‌شود.»

در همين راستا رعايت حق نوزاد حيوان نيز مورد تأكيد قرار گرفته است و تغذيه او بر استفاده صاحب حيوان مقدم مى‌باشد. در تغذيه نوزاد، تنها قدر سدّجوع و زنده ماندن او ـ آن گونه كه علماى اهل سنّت مى‌گويند ـ معيار نيست بلكه نوزاد بايد سير شود و اگر چيزى از شير حيوان مادر، زياد آمد صاحبش مى‌تواند استفاده كند. (٨٩)

(٨٧) قواعد الاحكام، ج ٣، ص١١٨ ؛ الروضة البهيّه، ج ٥، ص٤٨٦ .
(٨٨) جواهر الكلام، ج ٣١، ص٣٩٧.
(٨٩) مبسوط، ج١، ص٣٩١؛ قواعد الاحكام، ج٣، ص١١٨؛ جواهر الكلام، ج٣١، ص٣٩٧.