«[زمانى كه خداوند حيوانات را آفريد] ، درك و شعور انسانى را به آنها عطا ننمود ولى چهار خصلت را به آنها عنايت كرد: شناخت به اين كه براى آنها خالقى است، آگاهى نسبت به اينكه دنبال رزق و روزى برود، شناخت نر از ماده و ترس از مرگ».

قريب به همين مضمون در روايت على بن رئاب از ابى حمزه از امام سجاد(ع) (١٠) نقل شده است .

در ذيل، شرح آنها به همراه شواهدى از آيات قرآن كريم و ديگر روايات را بيان مى‌كنيم:

١. درك خالق و رازق

به تصريح قرآن و احاديث اهل بيت(ع)، حيوانات، خالق و پروردگار جهان را شناخته و مى‌دانند كه همه امور عالم به دست اوست و خداوند است كه جهان هستى را اداره مى‌كند ورزق و روزى همه موجودات به لطف و عنايت الهى‌است.

اوّلين خصلتى كه در روايت يعقوب بن سالم ذكر شده، شناخت خالق است. همچنين على بن رئاب از امام سجاد(ع) نقل مى‌كند:

«معرفتها بالربّ تبارك و تعالى» (١١)؛

از اوّلين خصلت هايى كه به حيوان عطا شد شناخت او نسبت به پروردگارش است.

(٩) من لا يحضره الفقيه، ج٢، ص٢٨٨ ؛ كافى، ج ٦، ص٥٣٩ ؛وسائل الشيعه ، ج ١١، ص٤٨٢، ب ١٠ از ابواب أحكام الدوابّ ، ح ١.
(١٠) كافى، ج ٦، ص٥٤٧؛ من لا يحضره الفقيه، ج ٢، ص٢٨٨ .
(١١) من لا يحضره الفقيه، ج٢، ص٢٨٨ . و در روايت يعقوب بن سالم از امام صادق(ع) ذكر شده : «معرفة أنّ لها خالقاً.» كافى، ج٦، ص٥٣٩ . اما در وسائل الشيعه، ج ١١، ص٤٨٢ ذكر شده : «معرفة انّ لها خالقاً و رازقاً».