فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٤ - حقوق حيوانات در فقه اسلامى ابوالقاسم مقيمى حاجى
در تأييد همين نكته در احاديث ديگرى پيرامون شناخت خالق و رازق و و حاكم بر اراده كل جهان، آمده است كه امام صادق(ع) به نقل از ابوذر فرمود:
از پيامبر(ص) شنيدم كه مىفرمود: همه حيوانات در هر صبحگاهى از خداوند مىخواهند:
«اللمّ ارزقني مليك صدق يشبعني و يسقيني و لا يكلفّني ما لا أطيق» (١٢)؛
«بارالها به من مالك خوب و درستى عطا فرما كه مرا سير و سيراب نمايد و بيش از توان از من كار نكشد».
علاوه بر شناخت خالق متعال، همه حيوانات خداوند را به عنوان تنها كسى كه مستحق عبادت است مىشناسند و به پرستش و مناجات با او مىپردازند. در آيات متعددى از قرآن بر اين مطلب تصريح شده است كه به برخى اشاره مىكنيم:
خداوند در سوره نور مىفرمايد:
«اَلَم تَرَ أنَّ اللّه يُسبِّحُ له مَن في السمواتِ والأرضِ والطيرُ صافّاتٍ كلٌّ قد علم صلاته و تسبيحَهُ واللّه عليمٌ بما يفعلون» (١٣) ؛
«آيا نديدى تمام آنان كه در آسمانها و زمينند براى خدا تسبيح مىكنند، همچنين پرندگان هنگامىكه بر فراز آسمان بال گستردهاند؟! هريك از آنها نماز و تسبيح خود را مىداند و خداوند به آنچه انجام مىدهند داناست».
قريب همين مضمون در آيه ١٨ سوره حج و آيه ٤٩ سوره نحل نيز ذكر شده است كه حيوانات در برابر خداوند به خضوع برخاسته و بر آستان او سجده مىكنند. در آيه ٢٣-٢٦ سوره نمل گزارش هد هد از سرزمين سبأ و انحراف آنها در پرستش خورشيد و ترك خدا پرستى ذكر شده است. (١٤)
(١٢) وسائل الشيعه، ج ١١، ص٤٧٩، ب٩ از ابواب أحكام الدوابّ ، ح٢ ،محمد بن على الحسين بإسناده عن أبي ذر؛ من لا يحضره الفقيه، ج ٢، ص٢٨٩، كه در آن به جاى (لا يكلّفني) (لا يعمّلنى)آمده است.
(١٣) نور، آيه ٤١ .
(١٤) مجمع البيان ، ج٧، ص٣٤٣ ؛ الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٥، ص٣٥٧.