ابن حمزه(ره)، محقق حلّى(ره)، علامه حلّى(ره) و ديگران هرچند با توجه به مدارك فقه شيعه كه از آيات قرآن و روايات استفاده مى‌شود پيشينه اين قوانين به زمان پيامبر اكرم(ص) و احاديث نبوى و يا روايات ساير امامان معصوم(ع) مى‌رسد و قدمتى در حدود چهارده قرن دارد و همين امر، آن را از قوانين جارى در كشورهاى غربى متمايز مى‌سازد.

٣. در هريك از مواردى كه به عنوان حقوق حيوان ذكر مى‌شود براى تكميل بحث به همراه درج متون فقهى، احاديث مربوط به آن را، به ويژه آن دسته از روايات را كه مورد استفاده فقها قرار گرفته است نيز ذكر مى‌كنيم تا با مستندات و مدارك اين حقوق و فتاواى فقها بيشتر آشنا شويم. اما روايات مربوط به استحباب نگه داشتن حيوانات، ذكرهايى كه هركدام مى‌گويند و مطالبى از اين قبيل را در اين مجموعه ذكر نمى‌كنيم و اين احاديث گرانبها مجال ديگرى مى‌طلبد.

٤. هر چند در اين باره مقالاتى به نگارش در آمده، اما اين نوشتار نسبت به گسترش مسائل و جامعيت مواردى كه مربوط به حقوق حيوان در سراسر فقه مى‌باشد نو و تازه است و شايد براى برخى كه آشنايى محدودى با فقه شيعه دارند وجود اين قوانين، آن هم با تعابيرى الزام آور بعيد به نظر برسد. لذا سعى شده در پاره‌اى از موارد، ترجمه متون فقها بدون تصرف در متن مقاله ذكر شود و عبارات عربى نيز در برخى موارد در متن و يا پاورقى درج گردد كه تا به خوبى روشن گردد تعابير و قوانين ذكر شده، نص كلام فقها مى‌باشد.

٥. از آنجا كه به اعتراف مسئولان مربوطه، تا كنون هيچ قانون جامعى براى حمايت از حيوانات در نظام حقوقى كشور وجود ندارد، (٤) اين تحقيق مى‌تواند ارائه دهنده پيشنهاد اوّليه قانون جامع حمايت از حيوانات در اسلام بوده و براى طرح در مجامع قانونى مفيد باشد.

اين نوشتار مشتمل بر چهار بخش مى‌باشد:

بخش نخست : زير بناى حقوق حيوان.

بخش دوم : حقوق حيوان در حفظ و نگهدارى.

(٤) دكتر سيدجاويد آل داود، رئيس هيأت مديره انجمن حمايت از حيوانات، روزنامه انتخاب، ١٩ خرداد ١٣٨٠، ص٥.