قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
١ ص
(٣)
٢ ص
(٤)
٣ ص
(٥)
٥ ص
(٦)
٥ ص
(٧)
٦ ص
(٨)
٧ ص
(٩)
٧ ص
(١٠)
٨ ص
(١١)
٨ ص
(١٢)
٨ ص
(١٣)
١١ ص
(١٤)
١٣ ص
(١٥)
١٣ ص
(١٦)
١٥ ص
(١٧)
١٥ ص
(١٨)
١٦ ص
(١٩)
١٧ ص
(٢٠)
١٨ ص
(٢١)
١٨ ص
(٢٢)
٢٠ ص
(٢٣)
٢٢ ص
(٢٤)
٢٢ ص
(٢٥)
٢٢ ص
(٢٦)
٢٤ ص
(٢٧)
٢٥ ص
(٢٨)
٢٨ ص
(٢٩)
٢٨ ص
(٣٠)
٣٣ ص
(٣١)
٣٥ ص
(٣٢)
٤١ ص
(٣٣)
٤٣ ص
(٣٤)
٤٤ ص
(٣٥)
٤٤ ص
(٣٦)
٤٤ ص
(٣٧)
٤٤ ص
(٣٨)
٤٨ ص
(٣٩)
٤٨ ص
(٤٠)
٤٨ ص
(٤١)
٤٩ ص
(٤٢)
٤٩ ص
(٤٣)
٥٠ ص
(٤٤)
٥٠ ص
(٤٥)
٥٠ ص
(٤٦)
٥١ ص
(٤٧)
٥١ ص
(٤٨)
٥١ ص
(٤٩)
٥١ ص
(٥٠)
٥٣ ص
(٥١)
٥٣ ص
(٥٢)
٥٤ ص
(٥٣)
٥٤ ص
(٥٤)
٥٥ ص
(٥٥)
٥٨ ص
(٥٦)
٦١ ص
(٥٧)
٦١ ص
(٥٨)
٦٢ ص
(٥٩)
٦٣ ص
(٦٠)
٦٤ ص
(٦١)
٧١ ص
(٦٢)
٧١ ص
(٦٣)
٧٤ ص
(٦٤)
٧٥ ص
(٦٥)
٧٨ ص
(٦٦)
٨١ ص
(٦٧)
٨١ ص
(٦٨)
٨٥ ص
(٦٩)
٨٦ ص
(٧٠)
٨٦ ص
(٧١)
٨٧ ص
(٧٢)
٨٩ ص
(٧٣)
٩١ ص
(٧٤)
٩١ ص
(٧٥)
٩١ ص
(٧٦)
٩١ ص
(٧٧)
٩٣ ص
(٧٨)
٩٥ ص
(٧٩)
٩٦ ص
(٨٠)
٩٧ ص
(٨١)
٩٩ ص
(٨٢)
١٠١ ص
(٨٣)
١٠١ ص
(٨٤)
١٠٢ ص
(٨٥)
١٠٢ ص
(٨٦)
١٠٣ ص
(٨٧)
١٠٥ ص
(٨٨)
١٠٥ ص
(٨٩)
١٠٩ ص
(٩٠)
١١٠ ص
(٩١)
١١٢ ص
(٩٢)
١١٣ ص
(٩٣)
١١٤ ص
(٩٤)
١١٥ ص
(٩٥)
١١٦ ص
(٩٦)
١١٦ ص
(٩٧)
١٢١ ص
(٩٨)
١٢٣ ص
(٩٩)
١٢٤ ص
(١٠٠)
١٢٤ ص
(١٠١)
١٢٤ ص
(١٠٢)
١٢٦ ص
(١٠٣)
١٢٧ ص
(١٠٤)
١٢٨ ص
(١٠٥)
١٢٨ ص
(١٠٦)
١٣١ ص
(١٠٧)
١٣٦ ص
(١٠٨)
١٣٦ ص
(١٠٩)
١٣٧ ص
(١١٠)
١٣٧ ص
(١١١)
١٣٨ ص
(١١٢)
١٣٩ ص
(١١٣)
١٤٣ ص
(١١٤)
١٤٤ ص
(١١٥)
١٤٥ ص
(١١٦)
١٤٥ ص
(١١٧)
١٤٨ ص
(١١٨)
١٤٩ ص
(١١٩)
١٥٣ ص
(١٢٠)
١٥٥ ص
(١٢١)
١٥٦ ص
(١٢٢)
١٥٦ ص
(١٢٣)
١٥٦ ص
(١٢٤)
١٥٧ ص
(١٢٥)
١٥٧ ص
(١٢٦)
١٥٨ ص
(١٢٧)
١٥٩ ص
(١٢٨)
١٥٩ ص
(١٢٩)
١٦٢ ص
(١٣٠)
١٦٣ ص
(١٣١)
١٦٣ ص
(١٣٢)
١٦٣ ص
(١٣٣)
١٦٤ ص
(١٣٤)
١٦٦ ص
(١٣٥)
١٦٨ ص
(١٣٦)
١٦٩ ص
(١٣٧)
١٧١ ص
(١٣٨)
١٧٣ ص
(١٣٩)
١٧٤ ص
(١٤٠)
١٧٤ ص
(١٤١)
١٧٦ ص
(١٤٢)
١٧٨ ص
(١٤٣)
١٧٨ ص
(١٤٤)
١٧٩ ص
(١٤٥)
١٧٩ ص
(١٤٦)
١٧٩ ص
(١٤٧)
١٨٠ ص
(١٤٨)
١٨٠ ص
(١٤٩)
١٨١ ص
(١٥٠)
١٨١ ص
(١٥١)
١٨٣ ص
(١٥٢)
١٨٥ ص
(١٥٣)
١٨٥ ص
(١٥٤)
١٨٦ ص
(١٥٥)
١٨٧ ص
(١٥٦)
١٨٨ ص
(١٥٧)
١٨٩ ص
(١٥٨)
١٩٠ ص
(١٥٩)
١٩٢ ص
(١٦٠)
١٩٣ ص
(١٦١)
١٩٥ ص
(١٦٢)
١٩٦ ص
(١٦٣)
١٩٦ ص
(١٦٤)
١٩٦ ص
(١٦٥)
١٩٧ ص
(١٦٦)
١٩٩ ص
(١٦٧)
٢٠٣ ص
(١٦٨)
٢٠٧ ص
(١٦٩)
٢٠٧ ص
(١٧٠)
٢٠٧ ص
(١٧١)
٢٠٨ ص
(١٧٢)
٢٠٩ ص
(١٧٣)
٢٠٩ ص
(١٧٤)
٢١٠ ص
(١٧٥)
٢١٠ ص
(١٧٦)
٢١٢ ص
(١٧٧)
٢١٨ ص
(١٧٨)
٢٢٢ ص
(١٧٩)
٢٢٣ ص
(١٨٠)
٢٢٤ ص
(١٨١)
٢٢٧ ص
(١٨٢)
٢٢٨ ص
(١٨٣)
٢٢٩ ص
(١٨٤)
٢٣٢ ص
(١٨٥)
٢٣٦ ص
(١٨٦)
٢٣٧ ص
(١٨٧)
٢٣٧ ص
(١٨٨)
٢٤٠ ص
(١٨٩)
٢٤٤ ص
(١٩٠)
٢٤٩ ص
(١٩١)
٢٥١ ص
(١٩٢)
٢٥٣ ص
(١٩٣)
٢٥٣ ص
(١٩٤)
٢٥٤ ص
(١٩٥)
٢٥٥ ص
(١٩٦)
٢٥٦ ص
(١٩٧)
٢٥٩ ص
(١٩٨)
٢٦٠ ص
(١٩٩)
٢٦٠ ص
(٢٠٠)
٢٦٠ ص
(٢٠١)
٢٦١ ص
(٢٠٢)
٢٦٢ ص
(٢٠٣)
٢٦٣ ص
(٢٠٤)
٢٦٤ ص
(٢٠٥)
٢٦٥ ص
(٢٠٦)
٢٦٥ ص
(٢٠٧)
٢٦٥ ص
(٢٠٨)
٢٦٧ ص
(٢٠٩)
٢٧٠ ص
(٢١٠)
٢٧٣ ص
(٢١١)
٢٧٥ ص
(٢١٢)
٢٧٦ ص
(٢١٣)
٢٧٧ ص
(٢١٤)
٢٧٨ ص
(٢١٥)
٢٧٩ ص
(٢١٦)
٢٨١ ص
(٢١٧)
٢٨٣ ص
(٢١٨)
٢٨٤ ص
(٢١٩)
٢٨٧ ص
(٢٢٠)
٢٩١ ص
(٢٢١)
٢٩٧ ص
(٢٢٢)
٢٩٩ ص
(٢٢٣)
٢٩٩ ص
(٢٢٤)
٢٩٩ ص
(٢٢٥)
٣٠٠ ص
(٢٢٦)
٣٠٣ ص
(٢٢٧)
٣٠٣ ص
(٢٢٨)
٣٠٥ ص
(٢٢٩)
٣٠٦ ص
(٢٣٠)
٣٠٦ ص
(٢٣١)
٣٠٧ ص
(٢٣٢)
٣٠٧ ص
(٢٣٣)
٣٠٧ ص
(٢٣٤)
٣٠٩ ص
(٢٣٥)
٣٠٩ ص
(٢٣٦)
٣١٠ ص
(٢٣٧)
٣١١ ص
(٢٣٨)
٣١١ ص
(٢٣٩)
٣١٢ ص
(٢٤٠)
٣١٢ ص
(٢٤١)
٣١٢ ص
(٢٤٢)
٣١٣ ص
(٢٤٣)
٣١٣ ص
(٢٤٤)
٣١٤ ص
(٢٤٥)
٣١٥ ص
(٢٤٦)
٣١٥ ص
(٢٤٧)
٣١٨ ص
(٢٤٨)
٣١٩ ص
(٢٤٩)
٣٢٠ ص
(٢٥٠)
٣٢١ ص
(٢٥١)
٣٢٢ ص
(٢٥٢)
٣٢٣ ص
(٢٥٣)
٣٢٣ ص
(٢٥٤)
٣٢٤ ص
(٢٥٥)
٣٢٥ ص
(٢٥٦)
٣٢٥ ص
(٢٥٧)
٣٢٥ ص
(٢٥٨)
٣٢٦ ص
(٢٥٩)
٣٢٩ ص
(٢٦٠)
٣٣١ ص
(٢٦١)
٣٣٣ ص
(٢٦٢)
٣٣٩ ص
(٢٦٣)
٣٤٠ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ٥٤


تقسيم‌بندى و اصطلاحات به كار نرفته است. [١] از جمله، فقهاى حنفى شبهه را به دو نوع، شافعيه به سه نوع و برخى از حقوق‌دانان عامه به چهار نوع تقسيم كرده‌اند. در اينجا جهت اطلاع، به يكى از نوشته‌هاى حقوق‌دانان عامه در مورد تقسيمات شبهه، به اختصار اشاره مى‌شود.
محمد ابو زهره، يكى از حقوق‌دانان اهل سنت، شبهاتى را كه موجب سقوط مجازات مى‌شود به شرح زير به چهار دسته تقسيم مى‌كند:
١- شبهه در ركن جرم؛ ركن جرم عبارت است از تحريم قانونگذار اسلامى نسبت به يك عمل معين كه براى آن مجازات در نظر گرفته است. پس اگر اصل تحريم مورد ترديد باشد، اين ترديد شبهه در ركن جرم است. اين شبهه، مشابه شبهه حكميه در فقه اماميه است.
٢- شبهات مربوط به جهل نافى قصد مجرمانه.
٣- شبهات مربوط به مرحله اثبات جرم.
٤- شبهات مربوط به تطبيق نصوص قانونى بر موارد و مصاديق. [٢]
٢- ٢. تقسيمات شبهه از نظر فقه اماميه
در فقه اماميه، شبهه گاهى مربوط به حكم است و گاهى مربوط به موضوع. بر همين اساس، شبهات به دو قسم كلى حكميه و موضوعيه تقسيم مى‌شوند.
١- ٢- ٢. شبهات حكميه:
منظور از شبهه حكميه آن است كه حكم كلى چيزى مورد ترديد باشد. جهل به حكم كلى يا ناشى از فقدان نص معتبر است يا اجمال نص و يا تعارض نصوص؛ مثلا، به علت فقدان نص معتبر در ممنوعيت عملى- مانند استعمال دخانيات- ترديد مى‌شود. در اين مورد شبهه حكميه است؛ يعنى در حقيقت نمى‌دانيم كه آيا حكم اين عمل نزد شارع حرمت است يا جواز و اباحه. لذا در مواردى حاكم، در جرم بودن عمل ارتكابى متّهم، ترديد مى‌كند. همچنين در خصوص موضوع بحث، شبهه حكميه آن است كه شخصى جاهل به حرمت و ممنوعيت اعمال از ناحيه قانونگذار‌


[١] جهت اطلاع بيشتر نگاه كنيد به: جزيرى، الفقه على المذاهب الاربعة، ج ٥، ص ٨٨؛ عوده، التشريع الجنايى الاسلامى، ج ١، ص ٢١٠، به نقل از شرح فتح القدير، ج ٤، ص ١٤٧.
[٢] جهت اطلاع نك: العقوبة و الجرايم، ص ٢٢١بهبعد.