‌
مستلزم حدّ بوده و به اعمال تعزيرآور نظرى ندارد. [١]
نوع دوم: رواياتى است كه برخى از فقها با استفاده از آنها اظهار داشته‌اند كه هر آنچه كه موجب اذيت و آزار مسلمانان شود و به طور كلى هر گناهى كه مستلزم حدّ نباشد، موجب تعزير خواهد شد. به عبارت ديگر، از روايتى كه درباره‌ى هجو و تمسخر ديگرى وارد شده و هجوكننده را مستحق تعزير اعلام داشته، استفاده مى‌شود كه هر آنچه موجب اذيت و آزار مسلمان شود تعزيرآور است. از جمله‌ى اين روايات:
الف) در مورد كسى كه به ديگرى گفته است: «يا شارب الخمر، يا آكل الخنزير» آمده است: «حد ندارد ولى ضربات تازيانه مى‌خورد.» [٢]
ب) در مورد كسى كه ديگرى را هجو كرده؛ يعنى زشتى‌ها و بدى‌هاى وى را بر شمرده، امير المؤمنين (ع) او را به مجازات تعزيرى محكوم نموده است. [٣]
ج) در مورد كسى كه به ديگرى گفته بود: «يا فاسق»، امام صادق (ع) فرمودند «لا حدّ عليه و يعزّر.» [٤]
د) در مورد كسى كه به ديگرى گفته بود «أنت خبيث و أنت خنزير»، امام صادق (ع) فرمودند: «حدّ ندارد اما بايد مجرم را نصيحت و توبيخ كنند.» [٥]
مرحوم محقّق اردبيلى در شرح ارشاد الاذهان، ضمن آوردن روايات فوق، چنين اظهار داشته است: «فيمكن الاستفادة الكلّية من هذه الاخبار.» منظور ايشان اين است كه با ملاحظه اين اخبار مى‌توان بر آن بود كه هر چيزى كه به ناحق موجب اذيّت مسلمانى شود و در شرع براى آن حدّ مقرر نشده باشد، موجب اعمال تعزير خواهد بود. [٦]
ملاحظه مى‌شود كه از نظر مرحوم اردبيلى، هر عملى كه به ناحق موجب اذيّت‌

[١] صافى، التعزير، ص ١٣٧.
[٢] وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٤٥٤.
[٣] همان، ص ٤٥٣، احاديث شماره‌ى ٥ و ٦.
[٤] همان، صص ٤٥٢و٤٥٣، احاديث شماره ٢و٤. در همين زمينه بهاحاديث شماره ١ و ٣ نيز مراجعه شود.
[٥] همان.
[٦] خوانسارى، حاج سيد احمد، جامع المدارك، ج ٧،ص ١١٨.