ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٠٨ - هيچ انسانى چه در حال انفرادى و چه در حال اجتماعى ، نعمت و امتيازى را از دست نمى دهد

( أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ) [١] ( البته ما شما را به مقدارى از خوف و گرسنگى و كاهش در اموال و نفوس و محصولات آزمايش مى كنيم كسانى كه هنگامى كه مصيبتى به آنان برسد مى گويند : ما از آن خداييم و به سوى او برمى گرديم ، براى آنان درودهايى از پروردگارشان نصيب مى گردد و آنان هدايت يافتگانند . ) خود آزمايش به وسيله عوامل ترس و گرسنگى و كاهش در اموال و نفوس و محصولات ، قانونى است كه به جهت صبر و شكيبايى در بارهء آنها و احساس اين كه آزمايش مستند به حكمت و مشيت خداونديست ، روح آدمى قدرت اعتلاء به دست مى آورد و بر تكيه او بر پيشگاه خداوندى مى افزايد . اين رنجها و بليّات ، نتايج دگرگونى مستند به گناه و خطا نيستند بلكه مستند به الطاف خداوندى مى باشند كه يكى از آنها احساس اين قضيه سازنده است كه ( إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) [٢] ( ما از آن خداييم و به سوى او برمى گرديم ) . اين آزمايش در فرهنگ ادبى اقوام و ملل آگاه نيز ديده مى شود :
< شعر > خنده از لطفت حكايت مى كند گريه از قهرت شكايت مى كند اين دو پيغام مخالف در جهان از يكى دلبر روايت مى كند < / شعر > مولوى [٣] ( وَأَنَّه هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكى . وَأَنَّه هُوَ أَماتَ وَأَحْيا . ) [٤] ( قطعا اوست خداوندى كه مى خنداند و مى گرياند و اوست خداوندى كه مى ميراند و زنده مى كند . ) < شعر > غم و شادى بر عارف چه تفاوت دارد ساقيا باده بده شادى آن كاين غم ازوست به حلاوت بخورم زهر كه شاهد ساقيست به ارادت بكشم درد كه درمان هم ازوست < / شعر > سعدى

[١] . سورهء البقرة ، آيات ١٥٥ تا ١٥٧ .
[٢] . سورهء البقرة ، آيه ١٥٦ .
[٣] . ديوان شمسى ، قافيهء د .
[٤] . سورهء النجم ، آيهء ٤٣ .