ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١١٤ - مسئلهء سوم

هم مى بيند و اطلاع از دوران بردگى كه بر نياكان اين مردم گذشته و آن را بهترين زندگى مى ناميدند ، نيز دارد و همين شخص حتما ورشكست شدن مردم را در دريافت زيباييهاى محسوس و معقول دنياى امروزى هم مشاهده مى فرمايد مسئلهء سوم - قاطعيت در حكم و ژرف نگرى در قضاياى سرگذشت بشرى . بدون قاطعيت در حكم ، تردّد و تزلزل در تصميم گيرىها و مديريتها يك پديدهء حتمى است كه با نظم حيات بشرى ناسازگار است . اطلاع عميق از سرگذشت بشرى در حالات گوناگونى كه تا كنون پشت سرگذاشته است ، يكى از بهترين عوامل شناخت اصول و قواعد زندگى فردى و اجتماعى انسانها است . متأسفانه اختيارات و سلطه هايى كه در جوامع انسانى به حكام و كارگزاران آنان داده مى شود ، غالبا خيلى بيش از حدود اطلاعات و تجارب آنان در بارهء انسان در دو قلمرو « آن چنان كه هست » و « آن چنان كه بايد و شايد » و آن گونه كه هويت و استعدادهاى خود را در گذرگاه تاريخ نشان داده است ، مى باشد . آيا باز مى گوييد : احساس نياز به دروغ و دغل و حيله گرىها و نقشه كشىهاى مزوّرانه ، معلول اين نادانىها نيست ٤ ، ٧ - فإن شغب شاغب استعتب ، فإن أبى قوتل و لعمري ، لئن كانت الإمامة لا تنعقد حتّى يحضرها عامّة النّاس ، فما إلى ذلك سبيل و لكن أهلها يحكمون على من غاب عنها ثمّ ليس للشّاهد أن يرجع ، و لا للغائب أن يختار ( اگر كسى در موضوع خلافت پس از ثبوت آن ، شرّ و فساد برانگيزد بايد او را وادار به توبه و بازگشت نمود و اگر امتناع بورزد بايد با او به پيكار برخاست . سوگند به جانم ، اگر بنا شود كه زمامدارى بدون حضور و اجتماع همهء مردم تحقق نيابد ، هرگز راهى بر چنين اجتماع و حضور همگانى بدون استثناء وجود ندارد . آنچه كه امكان پذير است اينست كه انسانهاى شايسته از عموم مردم كه توانايى حضور در انتخاب زمامدار را دارند و صاحبنظر در بارهء آن مى باشند ، اجتماع كنند و امر انتخاب را انجام بدهند . حجيّت رأى اين صاحبنظران پس از انتخاب زمامدار براى