ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٤٠ - رسالة في دفع الغمّ من الموت

علل ديگر براى ترس و وحشت از مرگ بيان شده است كه تقريبا در رساله اى از ابن سينا مقدارى از آنها مطرح شده است و اين رساله را بجهت مفيد و مختصر بودن آن ، در اينجا ترجمه مى كنيم :
رسالة في دفع الغمّ من الموت من كلام الشيخ الفاضل ابى على حسين بن سينا البخارى بسم اللَّه الرحمن الرحيم سپاس مر خداى را كه پروندهء عالميان است و درود خداوندى بر سرور ما محمد پيامبر و اولاد پاك او باد بدان جهت كه بزرگترين ترسى كه به انسان عارض مى شود ، ترس از مرگ است و با اين كه اين ترس فراگير عموم انسانها است ، شديدتر و تمامتر از همهء بيم و هراسها است ، لازم است كه بگويم : ترس از مرگ عارض نمى شود براى كسى مگر اين كه نداند حقيقت مرگ چيست يا نمى داند كه نفس او پس از مرگ به كجا مى رود يا گمان مى كند كه وقتى بدن او تجزيه شد و تركيبش باطل گشت ، ذات او منحل و نفس او باطل مى گردد - بطلان رو به نيستى و نابودى . و اين كه دنيا بعد از او نخواهد ماند ، چه او در اين دنيا موجود باشد و چه نباشد . اين گمان را كسى مى كند كه بقاء نفس و چگونگى معاد آن را نمى داند .
يا چنين گمان مى كند مرگ دردى شديدتر از درد همهء بيمارىها را دارد كه چه بسا پيش از مرگ به وجود مى آيد و به مرگ منتهى مى گردد و سبب ورود مرگ مى شود . يا او اعتقاد مى كند كه پس از مرگ كيفرى سراغ او را خواهد گرفت . يا از اين جهت است كه نمى داند به چه وضعى پس از مرگ وارد مى شود يعنى در حيرت است كه موقعيت پس از مرگ چيست يا در بارهء مال و اندوخته هايى كه از خود مى گذارد و مى رود ، تاسف مى خورد . و همه اين عوامل ترس ، گمانهايى باطل و بىاساس است .