روايت برآنند كه عثمان است كه ابو ذر را اولا به شام تبعيد كرد ، سپس بنا بر شكايتى كه معاويه از داد و فرياد ابو ذر در شام ، به عثمان نمود ، او را از شام به مدينه آورد و سپس او را بجهت همان كارى كه در شام مى كرد به ربذه تبعيد نمود . اصل جريان ابو ذر از اين طرف است : هنگامى كه عثمان از اموال بيت المال به مروان بن الحكم و زيد بن ثابت داد [١] ابو ذر در

[١] ابن ابى الحديد در اين مورد قسمتى از انگيزهء جوش و خروش ابو ذر را نقل نموده است . بهمين جهت مناسب ديديم كه اين مطلب را از مورخ بزرگ مسعودى ( ابو الحسن علىّ بن الحسين بن على مسعودى وفات ٣٤٦ هجرى قمرى ) نقل كنيم . اين مورخ در كتاب معروف مروج الذهب و معادن الجوهر چاپ سوم پ مصر - السعادة - المكتبة التجارية الكبرى ج ٢ از صفحهء ٣٤١ تا ٣٤٣ « عبد الله بن عتبة مى گويد : روزى كه عثمان كشته شد ، صد و پنجاه هزار دينار و هزار هزار ( يك ميليون ) درهم در نزد خزانه دار خود داشته و ارزش املاك او در وادى القرى و حنين و غير اينها صد هزار دينار و اسبان و شتران بسيارى از خود باقى گذاشت . ( در همين صفحه چهار سطر به آخر مانده چنين نقل مى كند : عثمان خانهء بسيار مجلل و با شكوهى در مدينه براى خود ساخت و اموال و باغها و چشمه هايى براى خود انداخته بود . ) و در روزگار عثمان جمعى از صحابه صاحب املاك و خانه‌ها شدند . زبير بن عوام خانهء خود را در بصره ساخت كه امروز هم معروف است ( سال ٣٣٢ هجرى ) ( بزرگى اين خانه بقدرى است كه ) تجار و صاحباب اموال و دستگاههاى دريانوردان و غير از آنان ، در آن خانه فرود مى آيند . همچنين زبير بن عوام خانه هايى در مصر و كوفه و اسكندريه ساخت . اين همه خانه‌ها و املاك كه براى زبير ذكر كرديم ، معلوم است . مال نقد زبير بعد از مرگش پنجاه هزار دينار بوده و هزار اسب و هزار بنده و كنيز و زمينهايى كه ما در شمار شهرها ذكر كرده‌ايم ، از خود باقى گذاشت . و همچنين طلحة بن عبيد الله تيمى در كوفه خانه اى براى خود ساخت كه در اين تاريخ مشهور است و معروف به كناسه ميباشد و قيمت غلَّات ( خواربار مثل گندم و جو ) او كه از عراق به او مى رسد هر روز هزار دينار نقل شده است و گفته شده است قيمت غلات او از عراق بيش از اينها بوده است . اموال طلحه در ناحيه شراة ( يا سراة ) بيش از اينها بود كه متذكر شديم . طلحه خانهء خود را در مدينه با وسائلى ساخت كه در آن روزگار گران قيمت بود . و همچنين عبد الرحمن بن عوف زهرى خانه اى براى خود ساخت و آنرا توسعه داد ( اين توسعه بايد بقدرى بزرگ با اهميت باشد كه بتواند بعنوان يك ساختمان تاريخى مطرح گردد ) عبد الرحمن در دامدارى خود صد رأس اسب و هزار نفر شتر و ده هزار گوسفند داشته است و چهار هشتم مال ( نقد ) عبد الرحمن ٨٤٠٠٠ ( دينار يا درهم ) بوده است . سعد بن ابى وقاص خانهء خود را با عقيق ساخت و ديواره‌هاى آنرا مرتفع و فضاى آن را وسيع و در بالاى ديواره‌هاى خانه كنگره‌ها بنا كرد . سعيد بن المسيب مى گويد : هنگامى كه زيد بن ثابت از دنيا رفت ، طلا و نقره اى را كه از خود باقى گذاشته بود با تبرها مى شكستند . و نقد و اراضى كه از خود گذاشت بقيمت صد هزار دينار بوده است . و مقداد خانهء خود را در مدينه در محلى كه آن را جرف مى گفتند و در چند ميلى مدينه بود بنا كرد و در بالاى آن كنگره‌ها ساخت و داخل و خارج آن را گچكارى كرد . ( بايد تحقيق كرد كه آيا اين مقداد ، همان مقداد بن اسود كندى است زيرا او مردى هم رديف عمّار بود و يا قيمت اين خانه اى كه نقل شده است ، كلان نبوده است يعلى بن منبه ( يا يعلى بن منبه ) مرد و پانصد هزار دينار و اراضى و مطالباتى كه از مردم داشت بر جاى گذاشت و غير ذلك كه قيمت آنها به سيصد هزار دينار بالغ مى شد . » بايد گفت : همهء آنچه را كه ابو ذر غفارى از پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم نقل كرده است ، بدون كمترين ترديد صدق محض است ، زيرا اين جمله كه « ما أظلَّت الخضراء و لا أقلَّت الغبراء على ذى لهجة أصدق من أبى ذرّ » بطور متواتر از هر دو فرقهء شيعه و سنّى نقل شده است . از آن جمله : الاستيعاب - ابن عبد البر ج ٢ ص ٦٦٥ و « ج از ص ٨٤ و كنز العمال ج ٦ ص ١٦٩ و الاصاتد - ابن حجر عسقلانى ج ٣ ص ٦٤ و ج ٣ ص ٦٢٢ و سيد مرتضى علم الهدى از واقدى ( بنا به نقل محقق خويى در شرح كلام امير المؤمنين عليه السلام به ابو ذر ج ٨ ص ٢٤٧ ) روايت فوق را اصحاب حديث و بزرگان آنها با تفاوتى جزئى نقل نموده‌اند . مرحوم علامه امينى در كتاب الغدير ج ٨ ص ٣١٣ از شخصيتهاى ذيل نقل مى كند : ابن سعد ( صاحب الطبقات ) ج ٤ ص ١٦٨ چاپ ليدن . صحيح ترندى ج ٢ ص ٢٢١ سنن ابن ماجد ج ١ ص ٦٨ . سند احمد بن حنبل ج ٢ ص ١٦٣ ، ١٧٥ ، ٢٢٣ و ج ٥ ص ١٩٧ و ج ٦ ص ٤٤٢ . مستدرك الحاكم ج ٣ ص ٣٤٢ . ذهبى هم اين حديث را صحيح دانسته و آن را پذيرفته است . و ج ٤ ص ٤٨٠ . نيز ذهبى آن را صحيح دانسته پذيرفته است ( يا تصحيح نموده است ) و مصابيح السنة ج ٢ ص ٢٢٨ و صفوة الصفوة ج ١ ص ٢٤٠ و تميز الطيب - ابن الديبع ص ١٣٧ و مجمع الزوائد ج ٩ ص ٣٢٩ يك حديث ديگر هم در بارهء ابو ذر بسيار مشهور است . و آن كلام رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلم است كه فرموده است : ابو ذر في امتى شبيه عيسى بن مريم في زهده ( الاستيعاب ابن عبد البرج ١ ص ٨٣ و اسد الغابة ج ١ ص ٣٠١ .