ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٩٢ - در درون اين گروه ستمكار خباثت و فساد موج مى زند

ساده لوحان كه متاسفانه اكثريت مردم جامعه از آنها تشكيل مى يابند از دست مى دهند .
در درون اين گروه ستمكار خباثت و فساد موج مى زند با نظر به علل سه گانه كه در بحث قبلى گفتيم : نيازى براى اثبات خباثت و فساد آن گروه ستمكار وجود ندارد . بعضى از مفسران و شارحان نهج البلاغه مانند ابن ابى الحديد ، چنين مى گويد : مقصود امير المؤمنين عليه السلام از « الحمأ » كنايه از زبير است و زبير پسر عمهء پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم بود و اين گونه وابستگى سببى در لغت عرب الحماء گفته مى شود . و منظور آن حضرت از حمّه ( زهر عقرب ) زوجهء پيامبر ( ص ) است و در نسخه‌هاى ديگر از سخنان امير المؤمنين عليه السلام در « الحم » نقل شده است كه بمعناى آلوده و ناصاف است . سپس مى فرمايد : « و شبههء تاريكى در اين غائله نهفته است » اين شبههء تاريك براى مردم معمولى است ، كه غالبا ساده لوحند ، زيرا آگاهان كم و بيش از حقيقت قضايا مطلع بودند و همهء آنان مى دانستند : على بن ابي طالب عليه السلام كيست و چه مى خواهد . طلحه و زبير و همراهان آن دو كيستند و چه مى خواهند . بهمين جهت است كه فرمود : و إنّ الأمر لواضح و قد زاح الباطل عن نصابه ( و واقعيت ، آشكار است و باطل از اصل خود بر طرف شده است . ) و احتمال مى رود منظور آن حضرت وضوح و روشنى براى همهء مردم آن غائله و آن دوران باشد ، مشروط بر اين كه توجهى كنند و بخواهند حادثهء مورد بررسى ( حادثهء دردناك جمل ) را مورد فهم و درك قرار بدهند . و اين كه مى فرمايد : و زاح الباطل عن نصابه ( و باطل از اصلش برطرف شده است ) يعنى آن قدر حق و حقيقت امر واضح است كه پوشاكهاى باطل نمى توانند آن را بپوشانند . بهمين جهت است كه مى توان گفت : نصاب ، بهمان معناى معمولى خود ميباشد كه بمعناى اندازه است ،