ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩٨ - نظريهء دوم

يك - « خداوند محمد صلى اللَّه عليه و آله را با دينى مشهور فرستاد ، اين رسالت عظيمى در دورانى و براى جامعه اى درخشيدن گرفت كه طناب وحدت آفرين دين از هم گسيخته ، پايه‌ها و ستونهاى يقين به لرزه در آمده ، اصول بنيادين حقائق متلاشى ، و واقعيت امور پراكنده بود . جامعه اى كه راه هايش براى حركتهاى رهائى بخش تنگ و تاريك بود و منابع عقول و انديشه‌هاى افرادش در مسير حيات نابينا . اثرى از رشد و هدايت وجود نداشت و كورى و ظلمت همه و همهء شئون بشرى را فرا گرفته ، نافرمانى به خدا شايع و يارى شيطان رايج . . . » [١] دو - « در آن حال كه خداوند متعال محمد صلَّى اللَّه عليه و آله را فرستاد . . . شما گروه عرب داراى بدترين دين و در بدترين جامعه زندگى مى كرديد . در ميان سنگهاى سخت و مارهاى ناشنوا سكنى داشتيد . آبهاى تيره مى آشاميديد و غذاى خشن مى خورديد و خونهاى يكديگر را مى ريختيد . و از خويشان خود قطع رابطه مى نموديد . بتها در ميان شما ( براى پرستش ) نصب شده و گناهان و انحرافات سخت بشما بسته بود . » [٢] سه - « درودهاى شريف و بركات فزايندهء خود را بر بنده و رسولت محمد بفرست كه پايان دهندهء گذشته است و گشايندهء گره‌هاى پيچيده . پيامبرى كه حق را بر مبناى حق اعلان نمود و جوشش و غليان باطلها را دفع و خاموش و هيبت شديد و حملات گمراهىها را محو و نابود ساخت . [٣]

[١] خطبهء دوم ج ٢ ص ٢٣٤ . تبصره - ترجمهء جملات مباحث فوق از همين مجلدات آورده شده است .
[٢] خطبهء ٢٦ ج ٥ ص ١٣٠ .
[٣] خطبهء ٧٢ ج ١١ ص ١٤٧ .