ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٤٣ - اگر جامعه اى را كه على بن ابي طالب در آن زمامدارى نموده است نمايندهء كامل همهء جوامع بشر معرفى كنيم ، با كمال تأسف بايد گفت جوامع بشريت از عهدهء آزمايش الهى برنيامده است

بر گردنش مى انداختم و آخرش را با همان كاسه سيراب مى كردم كه اولش را سيراب نموده بودم . . . « اين جملات با كمال وضوح اثبات مى كند كه در آن دوران عده اى ظالم و عده اى ديگر مظلوم بودند . [ خطبه ٣ ص ٥٠ ] ٢ . » اى مردم ، امواج فتنه‌ها را با كشتيهاى نجات بشكافيد و مسير خود را از راه تنفر از يكديگر [ تنفر از حقائق ] برگردانيد . « [ خطبهء ٥ ص ٥٢ ] ٣ . [ در خطاب به معاويه : - ] » ديروز ما ايمان آورديم و شما كفر ورزيديد و امروز ما بر مبناى حق پا برجائيم شما در فتنه و فتنه انگيزى غوطه وريد « [ نامهء ٦٤ ص ٤٥٤ ] ٤ . [ من هرگز از وضع جامعه و فرصت طلبان غفلت نخواهم ورزيد ] » و من همواره بوسيلهء كسانى كه رو به حق آورده‌اند كسانى را كه روى از حق گردانيده‌اند ، دفع خواهم كرد « [ خطبهء ٦ ص ٥٣ ] ٥ . » آگاه باشيد كه شيطان حزب خود را برانگيخته و گروه خود را جمع آورى و آماده نموده است تا ستم جايگاه خود [ در جامعه ] برگردد و باطل به حدّ نهائى خود برسد « [ خطبهء ٢٢ ص ٦٣ ] ٦ . » من در بارهء اين امر ، همه جانبه و همه گونه انديشيده‌ام . نتيجه اى جز اين نديده‌ام كه يا بايد با معاويه و سپاهيانش بجنگم و يا بآن شريعتى كه محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلم آورده است كفر بورزم . . . « [ خطبهء ٤٣ ص ٨٤ ] ٧ . » شگفتا ، و چگونه شگفت زده نباشم از خطا و انحرافات اين گروه‌ها ( در امّت پيامبر اكرم ( ص ) با اختلافاتى كه در دلائل دين آنان وجود دارد نه پيروى از پيامبرى مى كنند و نه به عمل وصيّى اقتداء مى نمايند ، و نه ايمان به غيبى دارند و نه از عيبجويى خوددارى مى كنند ، عمل در امور مشتبه مى نمايند و در شهوات غوطه مى خورند . كار نيكو در نظر آنان چيزيست كه آنان نيكو بدانند و كار زشت آنست كه آنان زشت بدانند .