ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٣٧ - بدانجهت كه شخصيت پيامبر اسلام و مكتبى كه او آورده بود ، براى همهء طبقات و گروههاى آن دوران كاملا روشن نشده بود ، لذا وقوع آشوبها و بحرانهاى غير قابل توضيح و ظالمانه ، در دوران خلافت امير المؤمنين عليه السلام امرى طبيعى بوده است

مردم را از پيروى آنان نهى مى فرمود ، اندك نبودند و عده اى مهم از آنان صحابى و از تابعين بوده اند امير المؤمنين مى فرمايد : ألا فالحذر الحذر من طاعة ساداتكم و كبرائكم الَّذين تكبّروا عن حسبهم و ترفّعوا فوق نسبهم ، و ألقوا الهجينة على ربّهم و جاهدوا اللَّه على ما صنع بهم ، مكابرة لقضائه ، و فعالبة لألائه ، فأنّهم قواعد أساس العصبيّة ، و دعائم أركان الفتنة ، و سيوف اعتزاء الجاهلية [ خطبهء ١٩٨ ( قاصعه ) - التخذير من طاعة الكبراء ص ٢٨٩ و ٢٩٠ ] ( آگاه و برحذر باشيد از اطاعت آن سروران و بزرگانتان كه خود را از حدّ ارزش و امتياز خود بالاتر ديدند و تكبر ورزيدند و از سلسلهء نسب خود سر بالاتر بردند و با پديده‌هاى زشت و ناشايست با پروردگارشان ارتباط برقرار كردند و در بارهء آنچه خداوند بآنان روا داشته با خدا از روى تحكم و غلبه بر نعمتهاى او به ستيزه گرى برخاستند . اين چشمگيران نابكار پايه‌هاى اساس تعصب و ستونهاى اركان فتنه و شمشيرهاى افتخار بر جاهليتند . ) با نظر به مجموع جريانات مكتبى و اجتماعى و ساير عوامل ، پس از وفات پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم ، اجتناب از آن طوفانها و بحرانها و آشوب و فتنه‌ها كه در دوران امير المؤمنين به اوج رسيد ، كاملا امكان پذير بوده است و از نظر تاريخ و جامعه شناسى و شناخت همه جانبهء مكتب ، نمى بايست آن اختلافات تباه كننده اتفاق بيفتد .
سالها پشت سر رسيدند و برگذشته خزيدند و در امتداد آنها ناگواريها و ناملائمات فراوان بر اسلام و مسلمين رفت . عمومى ترين و جدّىترين انتخاب زمامدارى كه در تاريخ به وقوع پيوسته است ، انتخاب امير المؤمنين ( ع ) براى خلافت بوده است . آن گاه كه سومين زمامدار چشم از اين دنيا بربست . مسلمانان با كمال جديت و با تلاش فوق تصور براى تعيين زمامدار سراغ على بن ابي طالب عليه السلام را گرفتند و آن بزرگوار را آمادهء پذيرش خلافت نمودند در حالى كه آن حضرت تمايل و رغبتى نشان نمى داد . اين معنى در چند