بدون یک کلمه یا یک حرف کم و بیش می‌خواندند، این چه قوّۀ حافظه‌ای بوده است؟ اصولاً آیا می‌توان این را شدّت قوّۀ حافظه نامید؟ آیا در تمام دوران تاریخ بشریّت، چنین امری نظیرش بیان شده است؟ آیا سخنگو و خطیبی بدون ضبط سخنان خود، به نوشتن یا به آلت ضبط صوت، توانسته است فقط دو دقیقه عین عباراتِ انشاء شدۀ خود را در هنگام خطابه بعداً بدون یک حرف پس و پیش بازگو کند؟این خود یک معجزه بسیار عجیب و غریب و آشکار است!

فرمودند: آری، مطلب همین طور است که می‌گوئید. رسول الله آیات قرآن را بدون یک حرف پس و پیش می‌خواندند و حتّی عین عباراتی که سال‌ها قبل فرموده بودند، در موضع حاجت بازگو می‌کردند، کأنّه این عبارت را الساعة فرموده است. در هنگام رحلتِ آن حضرت، که حضرت فاطمه سلام‌ الله علیها بسیار ناراحت بود و گریه می‌کرد و «واسَوأتاه» می‌گفت و «واسَوأةَ أبِی» می‌گفت که به قول ما فارسی زبانان ندای وا وَیلایش بلند بود، حضرت به او فرمودند:

«ای فاطمه این‌طور سخن نگو؛ همان کلمات را بگو که من در مرگ فرزندم ابراهیم گفتم: القَلبُ یَحْزُنُ و العَیْنُ تَدْمَعُ و لا نَقُولُ إلاّ حَقًّا و إنّا بِکَ یا إبراهیمُ لَمَحزُونُونَ.»[١]

[١]ـ مهر تابان، ص ١٥٨، تعلیقه: علاّمه آیة الله سیّد شرف الدّین عاملی ـ رحمة الله علیه ـ در کتاب النص و الاجتهاد، طبع دوم، ص ٢٣١، از صحیح بخاری، در ابواب جنائز، آخر ص ١٥٤ و ص ١٥٥، از جزء اوّل، در باب قول النّبیّ صلّی اللهُ علیه و آله: «إنّا بِکَ لَمَحزونونَ» از أنسبنمالک تخریج کرده است که گفت: سپس ما داخل شدیم بر رسول خدا صلّی الله علیه و آله و ابراهیم مشغول جان دادن بود. در این حال چشمان رسول الله اشک می‌‌ریخت، عبدالرّحمن بن عوف گفت: و أنتَ یا رسولَ اللهِ؟ «تو هم گریه می‌کنی ای رسول خدا؟!» حضرت به وی فرمود: یا بن عوف! إنّها رحمة‌ٌ؛ ثُمَّ أتبَعَها بِاُخری، فقالَ صلّی اللهُ علیهِ و آله: إنَّ العَینَ تَدمَعُ، و القَلبَ یَحزَنُ، و لا نَقُولُ إلاّ ما یَرضَی رَبُّنا؛ و إنَّا بِفَراقِکَ یا إبراهیمُ لَمَحزُونُونَ!