مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٢٧ - در معنای ولایت و حزن و سرور اولیای خدا

و در صفحه ٩٣ می‌فرمایند:

«إنّ التوحید الکامل یقصر حقیقة الملک فی الله سبحانه؛ فلا یبقی لغیره شیءٌ من الإستقلال فی التأثیر حتّی یتعلّق به لنفسه حبٌّ أو بغضٌ أو خوفٌ أو حزنٌ و لا فرحٌ و لا أسیً و لا غیر ذلک.

و إنّما یخاف هذا الّذی غشیه التوحید و یحزن أو یحبّ أو یکره بالله سبحانه؛ و یرتفع التّناقض حینئذٍ بین قولنا: إنَّه لایخاف شیئًا إلاّ الله؛ و بین قولنا: إنَّه یخاف کثیرًا ممّا یضرّه و یحذر اُمورًا یکرهها؛ فافهم ذلک.»

تا آنکه می‌فرماید:

«و بالجمله ارتفاعُ الخوف من غیر الله و الحزنُ عن الاولیاء لیس معناه أنَّ الخیر و الشّر و النّفع و الضرّر و النّجاة و الهلاک و الرّاحة و العناء و اللّذّة و الألم و النعمة و البلاء متساویة عندهم و متشابهة فی إدراکهم، فإنّ العقل الإنسانیّ بل الشُّعور العامّ الحیوانیّ لایقبل ذلک؛ بل معناه أنّهم لایرون لغیره تعالی استقلالاً فی التَّأثیر أصلاً و یقصرون المُلک و الحُکم فیه تعالی فلا یخافون إلاّ إیّاه أو ما یحبّ اللهُ و یرید أن یحذروا منه أو یحزنوا علیه.»

اقول: در قرآن کریم در پانزده مورد خداوند فرموده است که دسته‌ای از مردمان خوف و حُزن ندارند؛ بعضی از آنها صریح در قیامت است؛ مثل: (يَا عِبَادِ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَلَا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ) (آیه ٦٨ از سورۀ زخرف ٤٣). و بعضی مطلق است، ولی چون در آنها آیۀ قیامت و یا عذاب کفّار بعد آن ذکر شده است انصراف به قیامت دارد. و بعضی نیز مطلق است ولی به قرینۀ ذکرِ (لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ)[١] نیز می‌توان انصراف آنها را به قیامت استفاده نمود. و بعضی نیز مطلق است، ولی چون

[١]ـ سوره البقرة (٢) قسمتی از آیه ٢٦٢.