مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٧٩ - عدم امکان لغزش انبیاء در مقام تربیت و امکان آن در مقام عبودیّت

راجع بهسوی خدا داند، زحمات زیادی لازم دارد.

آدم در مقام عبودیّت جز خدا، دیگری را عبادت نکرد، و لیکن چون خدا به او فرزند داد، توهّم نمود که ما هم در ایجاد او دخالت داریم؛ لذا در این مقام مشرک شد و این شرک ابداً به شرک اوّل ربطی ندارد.

· و امّا جواب از آیۀ (لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ)[١] آنکه:

پیغمبر چون پیوسته باید دارای ترقّیات روحی و سیر درجات نفسانی باشد، در مواقع غذا خوردن و نزدیکی کردن که خواهی‌نخواهی توجه به دنیا زیاد و به خالق کم می‌شد، مقام سیر حضرت در این حالات متوقف می‌ماند؛ لذا حضرت برای جبران هر روز هفتاد مرتبه استغفار می‌کرد.[٢] و آیه راجع به این جهت است، و

[١]. سوره فتح (٤٨) آیه ٢. نور ملکوت قرآن، ج ٤، ص ٣١٥:

«برای آنکه خداوند گناهان مقدّم و مؤخّرت را بیامرزد.»

[٢]. الله شناسی، ج ١، ص ٢٢١، تعلیقه:

«شرح منازل السائرین، ملاّ عبدالرّزّاق کاشانی، انتشارات بیدار، ص ١٠٥: ”و لِهَذا قال رسولُ اللهِ صَلَّی اللَهُ علیه و آلِهِ و سَلَّمَ: إنَّهُ لَیُغانُ عَلَی قَلبی؛ و إنّی لأستَغفِرُ اللَهَ فی الیومِ سَبعینَ مَرَّةً.“

و در تعلیقه آورده است: ”حسین بن سعید در کتاب زهد، باب توبه، ص ٧٣ از حضرت امام أبوعبدالله جعفرٌ الصّادق علیهالسّلام روایت کرده که فرمود: ... و کانَ رَسولُ اللَهِ صَلَّی اللَهُ علیه و آلِهِ یَتوبُ إلَی اللَهِ فی کلِّ یومٍ سَبعینَ مَرَّةً مِن غَیرِ ذَنبٍ.“

و تِرمِذی در کتاب تفسیر، باب ٤٨، ج ٥، ص ٢٨٣ از رسول اکرم صلّی الله علیه و آله تخریج حدیث کرده است که فرمود: ”إنّی لأستَغفِرُ اللَهَ فی الیومِ سَبعینَ مَرَّةً.“

و ابن‌ماجَه در کتاب الأدب، باب الإستغفار، ج ٢، ص ١٢٥٤ تخریج حدیث نموده است که: ”إنّی لأستَغفِرُ اللَهَ و أتوبُ إلَیهِ فی الیومِ سَبعینَ مَرَّةً.“

و بخاری در کتاب الدّعوات، ج ٨، ص ٨٣، تخریج کرده است که: ”و إنّی لأستَغفِرُ اللَهَ و أتوبُ إلَیهِـخ فی الیومِ أکثَرَ مِن سَبعینَ مَرَّةً.“

ایضاً أحمد در مسند، ج ٢، ص ٢٨٢ روایت نموده است. *