مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٦٥ - ترجم١٧٢٨ احوال شهید ثانی رضوان الله علیه (ت)
و شهید ثانی؛[١]
[١]. شیخ زینالدین بن علی بن احمد عاملی جبعی، معروف به شهید ثانی، در سیزدهم شوال ٩١١ هجری قمری در خانوادۀ علم و فقاهت زاده شد. ایشان از اعیان و مفاخر فقهای نامدار شیعه و اکابر متبحّر در علوم اسلامی و استوانههای فقهی و اجتهادی در طول ادوار فقه اسلامی میباشد که از نظر آثار و برکات وجودی کمنظیر است.
شهید ثانی با مسافرتهای متعدد، در صدد یافتن اساتیدی بود که بتواند بیشترین بهرههای علمی را از محضر آنان بهدست آورد؛ و بر این اساس از محضر درس اکثر اساتید برجسته در مذاهب پنجگانه اسلامی استفاده کرده است. ایشان پس از سفرهای متعدد تحصیلی در سال ٩٥٣ هجری قمری به جبع بازگشت و اقامت دائمی در موطن اصلی خویش را برگزید و در آنجا به تدریس و تألیف آثار علمی مشغول گردید.
فضلای آن دیار از دوردستترین بلاد برای استفاضۀ علمی به محضر او روی آورده و از برکات علمی و اخلاقی او بهره میگرفتند. وی در بعلبک، تدریس جامعی را آغاز کرد؛ به این معنی که چون نسبت به مذاهب پنجگانه (جعفری، حنفی، شافعی، مالکی و حنبلی) از لحاظ علمی کاملاً محیط و مسلّط بود، بر اساس تمام این مذاهب پنجگانه تدریس مینمود، و در حقیقت فقه مقارن و عقائد تطبیقی را تدریس میکرد.
صاحب روضات الجنات دربارۀ شهید ثانی چنین میگوید:
تا کنون در جمع دانشمندان بزرگ و برجستۀ شیعه، کسی را به یاد ندارم که از لحاظ شکوه شخصیت، سعۀ صدر، خوش فهمی، حسن سلیقه، داشتن نظم و برنامۀ تحصیلی، کثرت اساتید، ظرافت طبع، معنویت سخن و پختگی و بینقص بودن آثار علمی به پای او برسد؛ بلکه در تخلّق به اخلاق الهی و قرب منزلت، چنان مینمایاند که تالیتلو معصوم است.*
شهید ثانی با داشتن چنین مقام و شخصیتی در تأمین پارهای از ضروریات معاش شخصاً تلاش میکرد؛ از جمله نوشتهاند:
وقتی هوا تاریک میشد و شب فرا میرسید، با الاغی که مرکب سواری او بود، به خارج شهر میرفت و هیزم مورد نیاز خانوادهاش را فراهم میکرد.**
در أمل الآمل آمده است که:
شهید ثانی پس از شهادت، دو هزار جلد کتاب از خود بهجای گذاشت که دویست عدد آن به خط خود ایشان بوده و تعدادی از آنها از آثار علمی او و مقداری نیز از مؤلّفات دیگران بوده است.
تألیفات شهید ثانی از لحاظ تاریخ تألیف از روضالجنان آغاز و به الروضة البهیّة پایان میگیرد. *