مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١١٨ - اشعار عمر بن سعد راجع به قتل سیّدالشّهدا علیه السّلام
افضلیّت انسان عاقل بر ملائکه، در مثنوی معنوی
|
عقل اگر غالب شود پس شد فزون |
از ملائک این بشر در آزمون |
|
|
شهوت ار غالب شود پس کمتر است |
از بهائم این بشر زان کابتر است |
|
|
آن دو قوم آسوده از جنگ و حراب |
و این بشر با دو مخالف در عذاب |
|
|
وین بشر هم، ز امتحان قسمت شدند |
آدمی شِکلند و سه امّت شدند |
|
|
یک گُرُه، مستغرقِ مطلق شده |
همچو عیسی با مَلک ملحق شده |
|
|
نقش آدم لیک معنی جبرئیل |
رسته از خشم و هوی و قال و قیل |
|
|
قسم دیگر با خران ملحق شده |
خشم محض و شهوت مطلق شده |
|
|
ماند یک قسم دگر در اجتهاد |
نیم حیوان نیم حیّ با رشاد[١] |
بعضی قوای انسان را به خوک و سگ و شیطان و ملک تشبیه نمودهاند:
|
گر در نگری به دیدۀ بینایی |
یابی تن خویش را عجب مأوایی |
|
|
کانجا سگ و خوک و ملک و شیطانی |
جمع آمده در بساط هر انسانی |
سعادت و شقاوت انسان بستگی به مناسبت هریک از این دو قوّه دارد و نتیجهاش راجع به اوست: (إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا).[٢]
اشعار عمر بن سعد راجع به قتل سیّدالشّهدا علیه السّلام
ختم سخن با اشعار عمر بن سعد راجع به قتل سیّدالشّهدا و روضۀ مناسب.[٣]
[١]. مثنوی معنوی، دفتر چهارم.
[٢]. سوره إسراء (١٧) آیه ٧. نور ملکوت قرآن، ج ٤، ص ٣٠١:
«اگر نیکی کنید، برای خودتان نیکی کردهاید! و اگر بدی کنید، برای خودتان بدی کردهاید!»
[٣]. ظاهراً اشعار ذیل منسوب به عمر بن سعد ـ لعنة الله علیه ـ است؛ زیرا در أمالی صدوق، ص ١٦٣، شاعر را سنان و در بحار الأنوار، ج ٤٥، ص ١٨٦، شاعر را حامل رأس مطهّر سیّدالشّهدا علیهالسّلام در قصر یزید میداند؛ و در کشف الغمّة، ج٢، ص ٥١، میگوید:
ثُمَّ إنَّ عُمَرَ بنَ سَعدٍ أرسَلَ بِالرّأسِ إلی ابنِزیادٍ مَعَ بُشرِ بنِ مالِکٍ؛ فَلمّا وَضَعَ الرّأسَ بَینَ یَدَی عُبَیدِ الله بنِ زیادٍ، قال:
|
املأ رکابی فِضَّةً أو ذَهَبا |
إنّی قَتَلتُ المَلِکَ المُحَجَّبا
|
|
|
و مَن یُصلّی القِبلَتَینِ فی الصَبا |
و خَیرُهُم إذ یَذکرونَ النَسَبا
|
|
|
قَتَلتُ خَیرَ الناسِ أُمًّا و أبًا |