عن أبی‌عبدالله علیه السّلامُ، قال: «مَن أرادَ الحَدِیثَ لِمَنفَعَةِ الدُّنیا، لَم یَکُن لَهُ فِی الآخِرَةِ نَصِیبٌ؛ و مَن أرادَ بِهِ خَیرَ الآخِرَةِ، أعطاهُ اللَهُ خَیرَ الدُّنیا و الآخِرَةِ.»[١]

کاه خود اندر تبع می‌آیدش[٢]

هرکه کارد قصد گندم بایدش

روایتی عجیب در بی‌قیمتی سخاوت برای دنیا

لذا در خبر است که: «در روز قیامت بعض از مردمان سخی را می‌آورند و به جهنّم می‌اندازند و سخاء آنها در دنیا ابداً بهدرد آنها نمی‌خورد؛ لأنّهُم جادُوا حَتّی قیلَ إنّهُ جَوادٌ، و قَد قیلَ ذلِکَ.»[٣]

لزوم تحلیۀ عالِم به کمالات معنویه

[١]. الکافی، ج ١، ص ٤٦. ترجمه:

«از حضرت امام صادق علیهالسّلام روایت شده است که فرمودند: ”کسی که حدیث را برای منفعت دنیا بخواهد، دیگر در آخرت برای او هیچ نصیب و بهره‌ای نخواهد بود؛ و کسی که آن را برای خیر آخرت بخواهد، خداوند خیر دنیا و آخرت را به او عطاء می‌نماید.“» (محقّق)

[٢]. مثنوی معنوی، دفتر دوّم.

[٣]. بحار الأنوار، ج ٦٩، ص ٣٠٥:

«و عَنهُ صلّی الله علیه و آله و سلّم: إنَّ أوَّلَ مَن یُدعَی یَومَ القِیامَةِ رَجُلٌ جَمَعَ القُرآنَ، و رَجُلٌ قُتِلَ فِی سَبِیلِ اللهِ، و رَجُلٌ کَثِیرُ المالِ.

فَیَقولُ اللهُ عَزَّوجَلَّ لِلقارِی: ”أ لَم أُعَلِّمکَ ما أنزَلتُ عَلَی رَسُولِی؟!“ فَیَقولُ: بَلَی یا رَبِّ! فَیَقولُ: ”ما عَمِلتَ فِیما عَلِمتَ؟“ فَیَقولُ: یا رَبِّ، قُمتُ بِهِ فِی آناءِ اللَّیلِ و أطرافِ النَّهارِ. فَیَقولُ اللهُ: ”کَذَبتَ!“ و تَقولُ المَلائِکَةُ: ”کَذَبتَ!“ و یَقولُ اللهُ تَعالَی: ”إنَّما أرَدتَ أن یُقال: فُلانٌ قارِئٌ، فَقَد قِیلَ ذَلِکَ.“

و یُؤتَی بِصاحِبِ المالِ، فَیَقولُ اللهُ تَعالَی: ”أ لَم أُوَسِّع عَلَیکَ المالَ حَتَّی لَم أدَعکَ تَحتاجُ إلَی أحَدٍ؟!“ فَیَقولُ: بَلَی یا رَبِّ! فَیَقولُ: ”فَما عَمِلتَ بِما آتَیتُکَ؟!“ قال: کُنتُ أصِلُ الرَّحِمَ و أتَصَدَّقُ. فَیَقولُ اللهُ: ”کَذَبتَ!“ و تَقُولُ المَلائِکَةُ: ”کَذَبتَ!“ و یَقولُ اللهُ سُبحانَهُ: ”بَل أرَدتَ أن یُقال: فُلانٌ جَوادٌ، و قَد قِیلَ ذَلِکَ.“

و یُؤتَی بِالَّذِی قُتِلَ فِی سَبِیلِ اللهِ، فَیَقولُ اللهُ: ”ما فَعَلتَ؟“ فَیَقولُ: أمَرتَ بِالجِهادِ فِی سَبِیلِکَ فَقاتَلتُ حَتَّی قُتِلتُ. فَیَقولُ اللهُ: ”کَذَبتَ!“ و تَقُولُ المَلائِکَةُ: ”کَذَبتَ!“ و یَقولُ اللهُ سُبحانَهُ: ”بَل أرَدتَ أن یُقال: فُلانٌ شُجاعٌ جَرِی‌ءٌ! فَقَد قِیلَ ذَلِکَ.“ *