مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١١٥ - اوج رفعت و حضیض دنائت در انسان

بِسمِ الله الرَّحمَن الرَّحیمِ

و الصَّلاةُ علی مُحمّدٍ و آلِه الطّاهِرینَ

و لَعنَةُ اللهِ عَلی أعدائِهِم أجمَعینَ مِنَ الآنَ إلی قِیامِ یَومِ الدّین

موقعیّت آدم ابوالبشر قبل از خوردن از شجره و بعد از آن

(وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا * قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا * وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا).[١]

آدم ابوالبشر، قبل از خوردن از شجره، دارای درجۀ ثابت و لایتغیّری بود مانند ملائکه، و دارای روحانیّت صِرف بود. چون از شجره خورد، به‌واسطۀ مادیّت در او و اختیاری که پروردگار به او داده بود، میان دو قوّۀ مختلف‌الجهة گرفتار شد.

اوج رفعت و حضیض دنائت در انسان

اگر بنی‌آدم قوای مادیّت را تقویت دهد و روحانیّت خود را منکوب کند، از اوج رفعت به حضیض دنائت رسیده، و اگر روحانیّت خود را غلبه دهد، مقامش از مقام اوّلیِ خود والاتر خواهد بود؛ چون در اوّل وهله به‌واسطۀ نداشتن قوّۀ مضادّه

[١]. سوره شمس (٩١) آیات ٧ ـ ١٠. نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ٤٥٤، و رسالۀ لب اللباب، ص ١٣، تعلیقه ١:

«و سوگند به نفس انسان و آن که او را تسویه نمود و خلقتش را بیاراست، * و سپس راه فجور و فسق و تعدّی، و نیز راه تقوا و پاکی و طهارت را به او الهام کرد. * به‌راستی‌که هر کس نفس خود را تزکیه کرد به رستگاری رسید، * و هرکه آن را بیالود زیان‌بار گشت‌.»