مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٤٣ - قدرت ایجادی انسان در عالم برزخ و قیامت

انسان، روح و جان تمام عوالم

در انسان نمونه‌ای از تمام عوالم مادّه (یعنی ناسوت) و مجرّد (از ملکوت و جبروت و لاهوت) وجود دارد؛ و در حقیقت انسان روح و جان تمام عوالم است. حتّی‌ پروردگار نمونه‌ای از خود در انسان ایجاد فرموده که مقام خلاقیّت باشد؛ منتهی در خدا بی‌واسطه و در انسان به‌واسطه است.

دل انسان، مظهر تجلیّات الهی

دل انسان مظهر تجلیّات خدا و انوار اوست. تمام عوالم چهرۀ خود را در آستان پر تجلّی دل به خاک می‌سایند، و نسبت به اوامر او سر تعظیم فرود می‌آورند.

تمام عوالم در حکم ریشه و شاخ و برگِ درخت، و انسان در حکم میوۀ آن درخت

تمام عوالم حکم ریشه و شاخ و برگ درخت، و انسان در حکم میوه اوست. غرض و مقصود از غرس شجر، ثمر است.

قدرت ایجادی انسان در عالم برزخ و قیامت

این انسان که منغمر در عالم طبیعت است، خلقتش محدود و موجوداتش ضعیف است؛ ولی وقتی‌که از این عالم رفت و روح مجرّد شد، همان‌طور که با ذهن خود در این دنیا هرچه می‌خواست ایجاد می‌کرد، در آن دنیا ایجاد می‌کند. در

[١]. دیوان الامام علی علیهالسّلام، ص ١٧٨. معاد شناسی، ج ٢، ص١٧٢:

«١) دوای تو ای انسان در خود توست، و لیکن نمی‌فهمی؛ و درد تو از خود توست، و لیکن نمی‌بینی.

٢) تو چنین می‌پنداری که جِرم کوچک و تنها بدنی هستی؛ در‌حالی‌که عالم اکبر پروردگار در تو گنجانیده شده است.

٣) تو آن‌چنان کتاب آشکارای خدای خود هستی که به یک‌یک از حروفش، حقائق و اسراری را نشان می‌دهد.

٤) بنابراین تو به خارج از وجود خودت نیازی نداری تا بدان‌چه‌ در تو قلم پروردگار نوشته است، تو را آگاه کند.»

[٢]. دیوان اسرار، ص ١٧.