عِندَ الله لأهلِهِ قُربَةٌ؛ لأنَّهُ مَعالِمُ الحَلالِ و الحَرامِ و سالِکٌ بِطالِبِهِ سَبیلَ النَّجاةِ [الجنّة]. و هُوَ أنیسٌ فی الوَحشَةِ، و صاحِبٌ فی الوَحدَةِ، و سِلاحٌ علی الأعداءِ، و زَینُ الأخِلّاءِ. یَرفَعُ اللَهُ بهِ أقوامًا یَجعَلُهُم فی الخَیرِ أئِمَّةً یُقتَدَی بِهِم، تُرمَقُ أعمالُهُم و تُقتَبَسُ آثارُهُم، تَرغَبُ المَلائِکَةُ فی خَلَّتِهِم، یَمسَحُونَهُم بأجنِحَتِهِم فی صَلاتِهِم؛ لأنَّ العِلمَ حَیاةُ القُلُوبِ مِن الجَهلِ، و نُورُ الأبصارِ مِن العَمَی، و قُوَّةُ الأبدانِ مِن الضَّعفِ، و یُنزِلُ اللَهُ حامِلَهُ مَنازِلَ الأبرارِ، و یَمنَحُهُ مُجالَسَةَ الأخیارِ فی الدُّنیا و الآخِرَةِ. بِالعِلمِ یُطاعُ اللَهُ و یُعبَدُ، و بِالعِلمِ یُعرَفُ اللَهُ و یُوَحَّدُ، و بِالعِلمِ تُوصَلُ الأرحامُ، و بِهِ یُعرَفُ الحَلالُ و الحَرامُ. و العِلمُ إمامُ العَقلِ و العَقلُ تابِعُهُ؛ یُلهِمُهُ اللَهُ السُّعَداءَ و یُحرّمُهُ الأشقِیاءَ.»[١]

علم، چراغ روشنگر راه عقل

[١]. الأمالی للصدوق، ص ٦١٥. ترجمه:

«اصبغ بن نباته از امیرالمؤمنین علیهالسّلام نقل می‌کند که فرمودند: ” علم و دانش را بیاموزید که آموختن آن حسنه و نیکی، و مذاکره و گفتگو دربارۀ آن تسبیح خدا، و بحث و بررسی آن جهاد در راه خدا، و تعلیم آن به کسی که آن را نمی‌داند صدقه است. و علم برای دارندگانش موجب تقرّب و نزدیکی به خداوند است؛ چراکه علم معیار شناسایی حلال و حرام است و طالبش را به راه نجات رهنمون می‌باشد. و علم انیس و همدمی است در وحشت و هراس، و مصاحب و همنشینی است در تنهایی، و سِلاحی است برای مقابله با دشمنان، و زیور أخلاّء و دوستان است. خداوند به جهت علم، مردمی را رفعت بخشیده تا جایی که آنان را در امور خیر پیشوایانی قرار می‌دهد که از ایشان پیروی شود؛ به کارهایشان نگریسته می‌شود و مورد توجه مردم قرار می‌گیرند؛ آثارشان اقتباس و بهره برده می‌شود؛ ملائکه راغب و خواهان دوستی با ایشان هستند؛ ملائکه هنگام نماز خواندن آنان، بال‌هایشان را به ایشان می‌مالند؛ زیرا علم مایۀ حیات قلوب از جهل، و روشنی دیده‌ها از کوری، و توانایی ابدان از ضعف و ناتوانی است، و خداوند حامل آن را در منازل ابرار فرود می‌آورد و مجالست اخیار و برگزیدگان را نصیب او می‌گرداند. به‌وسیلۀ علم، خداوند اطاعت و عبادت می‌شود، و به سبب علم خدا شناخته و یگانه بودنش ثابت می‌گردد، و به‌وسیلۀ علم صلۀ رحم انجام می‌گیرد، و بدان حلال و حرام شناخته می‌شود. و علم، امام و پیشوای عقل است و عقل پیرو آن؛ خداوند آن را به سعداء الهام نموده و از اشقیاء محروم می‌نماید.» (محقّق)