«قالَ علیه السّلام: ”إنَّ الرُّوحَ مُقِیمَةٌ فِی مَکانِها؛ رُوحُ المُحسِنِ فِی ضِیاءٍ و فُسحَةٍ، و رُوحُ المُسِی‌ءِ فِی ضِیقٍ و ظُلمَةٍ. و البَدَنُ یَصِیرُ تُرابًا [کما] مِنهُ خُلِقَ؛ و ما تَقذِفُ بِهِ السِّباعُ و الهَوامُّ مِن أجوافِها فَما أکَلَتهُ و مَزَّقَتهُ کُلُّ ذَلِکَ فِی التُّرابِ مَحفُوظٌ عِندَ مَن لا یَعزُبُ عَنهُ مِثقالُ ذَرَّةٍ فِی ظُلُماتِ الأرضِ، و یَعلَمُ عَدَدَ الأشیاءِ و وَزنَها. و إنَّ تُرابَ الرُّوحانِیِّینَ بِمَنزِلَةِ الذَّهَبِ فِی التُّرابِ؛ فإذا کانَ حِینُ البَعثِ مُطِرَتِ الأرضُ مَطرَ النُشورِ، فَتَربُو الأرضُ. ثُمَّ تَمخَضُ مَخضَ السِّقاءِ، فَیَصِیرُ تُرابُ البَشَرِ کَمَصِیرِ الذَّهَبِ مِنَ التُّرابِ إذا غُسِلَ بِالماءِ و الزُّبدِ مِنَ اللَّبَنِ إذا مُخِضَ؛ فَیَجتَمِعُ تُرابُ کُلِّ قالَبٍ [إلی قالبه]، فَیَنقُلُ بِإذنِ القادِرِ إلَی حَیثُ الرُّوحُ. فَتَعُودُ الصُّوَرُ بِإذنِ المُصَوِّرِ کَهَیئَتِها و تَلِجُ الرُّوحُ فِیها، فاذا قَدِ استَوَی لا یُنکِرُ مِن نَفسِهِ شَیئًا.“»[٢]

باران الهی در هنگام بعث اجساد

[١]. جهت اطّلاع بیشتر پیرامون معاد جسمانی رجوع شود به معادشناسی، ج ٦، ص ١٦٠.

[٢]. الإحتجاج، ج ٢، ص ٣٥٠. ترجمه:

«به‌درستی‌که روح در محل خود مقیم است؛ روح فرد محسن و نیکوکار در فسحت و روشنایی، و روح فرد مُسیء و بدکار در تنگی و ظلمت. و امّا بدن بهصورت همان خاکی در‌می‌آید که از آن آفریده شده است؛ و همۀ آنچه را که حیوانات درنده و حشرات از بدن انسان خورده‌اند و پاره کرده‌اند و دفع نموده‌اند، تمامش در خاک در نزد کسی که هیچ ذره‌ای در ظلمات زمین از او پنهان نیست و کسی که تعداد و وزن تمام اشیاء را می‌داند، محفوظ است. و تحقیقاً خاکِ موجودات ذی‌روح در میان خاک‌های دیگر بهمنزلۀ طلایی است که در خاک نهاده شده باشد؛ پس چون زمان قیامت درمی‌رسد، آسمان بر زمین می‌بارد ولی بارش زندگی و حیات و برانگیختگی، و بر اثر آن زمین حیات بهخود می‌گیرد و نمو می‌کند. و سپس مردم مانند مشک آب به‌هم می‌خورند، و تمام ذرّات بدن‌ها که در *