عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه
(١)
باب 46 مسئله بيان و كلام و سخن گفتن
٧ ص
(٢)
حقيقت سخن و كلام
٨ ص
(٣)
سخن اولياى الهى
١٠ ص
(٤)
انسان و روح اعظم در كلام ملا صدرا
١١ ص
(٥)
دو واقعيت در سخن
١٨ ص
(٦)
اوصاف قول در قرآن
٢٠ ص
(٧)
1 - قول بليغ
٢١ ص
(٨)
واعظ و قول بليغ
٢٢ ص
(٩)
2 - قول صدق
٢٥ ص
(١٠)
3 - قول عدل
٢٦ ص
(١١)
قضاوت و شهادت
٢٧ ص
(١٢)
قضا در اسلام
٢٩ ص
(١٣)
قضاوت امام على
٣٠ ص
(١٤)
قضاوت عمر
٣١ ص
(١٥)
رشوه و حرمت آن
٣٢ ص
(١٦)
هديه و جمعآورى زكات
٣٣ ص
(١٧)
پاكى عمل
٣٤ ص
(١٨)
شرايط قضا در كلام امام على
٣٥ ص
(١٩)
بهلول، خردمند ديوانهنما
٣٧ ص
(٢٠)
معامله نكردن دين با هواى نفس
٣٨ ص
(٢١)
4 - قول حسن
٤٠ ص
(٢٢)
قول حسن در قرآن
٤١ ص
(٢٣)
قول حسن در روايات
٤١ ص
(٢٤)
5 - قول احسن
٤٦ ص
(٢٥)
فضه، خادمه حضرت زهرا
٤٨ ص
(٢٦)
6 - قول كريم
٥٣ ص
(٢٧)
7 - قول لين
٥٣ ص
(٢٨)
8 - قول ايمان
٥٥ ص
(٢٩)
9 - قول سديد
٥٦ ص
(٣٠)
10 - قول معروف
٥٧ ص
(٣١)
11 - قول ميسور
٥٨ ص
(٣٢)
آفات زبان
٦٠ ص
(٣٣)
كلام بيهوده
٦٢ ص
(٣٤)
باب 47 در مدح و ذم
٦٢ ص
(٣٥)
حقيقت مدح و ذم
٦٦ ص
(٣٦)
مدح و ذم ديگران
٦٨ ص
(٣٧)
استحقاق مدح و ذم
٦٩ ص
(٣٨)
مدح و ذم بيجا
٧١ ص
(٣٩)
مدح و ذم در روايات
٧٤ ص
(٤٠)
باب 48 در نكوهش مراء و جدال و نزاع
٧٩ ص
(٤١)
حقيقت مراء و جدال
٨٠ ص
(٤٢)
جدال احسن
٨٣ ص
(٤٣)
جدال غير مشروع
٨٦ ص
(٤٤)
آفات مراء و جدال
٨٩ ص
(٤٥)
1 - عدم پذيرش حق
٩٠ ص
(٤٦)
2 - تظاهر و رياكارى
٩٢ ص
(٤٧)
3 - خشم و غضب
٩٣ ص
(٤٨)
4 - حقد و كينه توزى
٩٤ ص
(٤٩)
5 - رشك و حسد
٩٥ ص
(٥٠)
6 - كنارهجويى از مردم
٩٦ ص
(٥١)
7 - گفتارهاى حرام
٩٨ ص
(٥٢)
8 - تكبر و برترى جويى
٩٩ ص
(٥٣)
9 - كنجكاوى از عيوب مردم
١٠١ ص
(٥٤)
10 - كنشها و واكنشها در اندوه ديگران
١٠٣ ص
(٥٥)
11 - تزكيه نفس و خودستايى
١٠٥ ص
(٥٦)
12 - نفاق و دورويى
١٠٦ ص
(٥٧)
منشأ مراء و جدال
١٠٧ ص
(٥٨)
باب 49 در مسئله غيبت
١٠٨ ص
(٥٩)
گناه غيبت
١١٣ ص
(٦٠)
مقامى از مقامات اوليا
١١٥ ص
(٦١)
دم عيسوى اوليا
١١٧ ص
(٦٢)
مجلسى در كلام عارفى سترگ
١١٩ ص
(٦٣)
رابطه اوليا با عالم غيب
١٢٢ ص
(٦٤)
قدرت معنوى اوليا
١٢٣ ص
(٦٥)
غيبت، مانع وصول به حق
١٢٤ ص
(٦٦)
روايات باب غيبت
١٢٦ ص
(٦٧)
روزه اهل غيبت
١٢٧ ص
(٦٨)
غيبت و ربا
١٢٨ ص
(٦٩)
معناى غيبت
١٣٠ ص
(٧٠)
موارد جواز غيبت
١٣١ ص
(٧١)
ريشه انواع غيبت
١٣٥ ص
(٧٢)
سلامت دنيا و آخرت
١٣٦ ص
(٧٣)
باب 50 در ريا و تظاهر
١٣٦ ص
(٧٤)
حقيقت ريا و تظاهر
١٤٠ ص
(٧٥)
پرونده حركات انسان
١٤١ ص
(٧٦)
نامهاى تكان دهنده
١٤٣ ص
(٧٧)
كلام غزالى درباره ريا
١٤٥ ص
(٧٨)
ريا در نماز
١٤٦ ص
(٧٩)
عبادت خالصانه
١٤٨ ص
(٨٠)
عبادت ناخالص
١٤٨ ص
(٨١)
ريشهكنى ريا
١٥٠ ص
(٨٢)
مزد رياكار
١٥٢ ص
(٨٣)
موارد ريا
١٥٣ ص
(٨٤)
رياى چشم
١٥٣ ص
(٨٥)
رياى در اكل
١٥٣ ص
(٨٦)
رياى در كلام
١٥٤ ص
(٨٧)
رياى در راه رفتن
١٥٤ ص
(٨٨)
رياى در مجالست
١٥٤ ص
(٨٩)
رياى در لباس
١٥٥ ص
(٩٠)
رياى در خنده
١٥٥ ص
(٩١)
رياى در نماز و حج و جهاد
١٥٥ ص
(٩٢)
اخلاص در عمل
١٥٦ ص
(٩٣)
روايات باب ريا
١٥٧ ص
(٩٤)
علامت رياكار
١٥٨ ص
(٩٥)
رضايت قلبى بعد از عمل خير
١٥٩ ص
(٩٦)
باب 51 در مذمت حسد
١٦٣ ص
(٩٧)
ضرر حسادت
١٦٤ ص
(٩٨)
حسد حاسد
١٦٦ ص
(٩٩)
توبه حسود
١٦٧ ص
(١٠٠)
حسد در قرآن
١٦٧ ص
(١٠١)
حسد در روايات
١٧٠ ص
(١٠٢)
باب 52 در نكوهش طمع
١٧٤ ص
(١٠٣)
صلاح و فساد دين
١٧٨ ص
(١٠٤)
قرآن و طمع
١٧٩ ص
(١٠٥)
اقسام طمع در قرآن
١٨٠ ص
(١٠٦)
روايات طمع
١٨٣ ص
(١٠٧)
شراب شيطان
١٨٧ ص
(١٠٨)
ريشه طمع
١٨٨ ص
(١٠٩)
طمع و قناعت
١٩١ ص
(١١٠)
عبرت از طمعكار
١٩٢ ص
(١١١)
باب 53 در مدح جود و سخاوت
١٩٦ ص
(١١٢)
حقيقت سخاوت
١٩٩ ص
(١١٣)
سخاوت انبيا
٢٠٠ ص
(١١٤)
نشانههاى سخاوت
٢٠٥ ص
(١١٥)
سخى و بخيل
٢٠٨ ص
(١١٦)
سخاوت با مال حلال
٢٠٩ ص
(١١٧)
مالك حقيقى
٢١٠ ص
(١١٨)
ذخيره مال براى وارث
٢١٢ ص
(١١٩)
سخا در روايات
٢١٣ ص
(١٢٠)
باب 54 در گرفتن و عطا كردن
٢١٦ ص
(١٢١)
اخذ و عطاى نادرست
٢٢٠ ص
(١٢٢)
اهل نجات در اخذ و عطا
٢٢٥ ص
(١٢٣)
ورع و عفت نفس
٢٢٥ ص
(١٢٤)
عزت نفس
٢٢٦ ص
(١٢٥)
باب 55 در آداب برادرى
٢٢٨ ص
(١٢٦)
نعمت برادرى و اخوت
٢٣٢ ص
(١٢٧)
اخوت در بنى آدم
٢٣٣ ص
(١٢٨)
باب 56 در مشورت
٢٣٨ ص
(١٢٩)
مشورت در اسلام
٢٤٠ ص
(١٣٠)
قرآن و مشورت
٢٤٣ ص
(١٣١)
روايات و مشورت
٢٤٤ ص
(١٣٢)
مشورت در امور دنيايى
٢٤٨ ص
(١٣٣)
نتيجه مشورت
٢٥٠ ص
(١٣٤)
باب 57 در مدح حلم
٢٥٢ ص
(١٣٥)
حقيقت حلم و بردبارى
٢٥٧ ص
(١٣٦)
حلم در قرآن مجيد
٢٥٩ ص
(١٣٧)
حلم در روايات
٢٦٣ ص
(١٣٨)
قرآن و غضب
٢٦٥ ص
(١٣٩)
روايات و غضب
٢٦٧ ص
(١٤٠)
كلام خواجه طوسى در غضب
٢٧٣ ص
(١٤١)
اسباب غضب
٢٧٤ ص
(١٤٢)
علاج اسباب غضب
٢٧٥ ص
(١٤٣)
حلم و بردبارى خواجه نصيرالدين طوسى
٢٧٩ ص
(١٤٤)
حلم و بردبارى آيت الله اصفهانى
٢٨٠ ص
(١٤٥)
بردبارى علامه كاشف الغطا
٢٨٣ ص
(١٤٦)
حلم و بردبارى ملا مهدى نراقى
٢٨٣ ص
(١٤٧)
موقعيتهاى حلم
٢٨٧ ص
(١٤٨)
تقابل حلم و غضب
٢٨٨ ص
(١٤٩)
باب 58 در تواضع
٢٩٠ ص
(١٥٠)
حقيقت تواضع و فروتنى
٢٩٤ ص
(١٥١)
تكبر در برابر هواى نفس
٢٩٦ ص
(١٥٢)
عبوديت نفس
٢٩٩ ص
(١٥٣)
تواضع در برابر خدا
٣٠٣ ص
(١٥٤)
ربوبيت در قرآن
٣٠٦ ص
(١٥٥)
ربوبيت در دعاى عرفه
٣٠٨ ص
(١٥٦)
انديشه در آيات توحيد، بهترين راه تواضع
٣١٠ ص
(١٥٧)
منبع روزى
٣١١ ص
(١٥٨)
انديشه در گوش و چشم
٣١١ ص
(١٥٩)
منبع حيات
٣١٣ ص
(١٦٠)
تواضع در برابر خلق خدا
٣١٥ ص
(١٦١)
روايات تواضع
٣١٦ ص
(١٦٢)
رسول خدا
٣٢١ ص
(١٦٣)
پيرزن و مشك آب
٣٢١ ص
(١٦٤)
توبه جوان يهودى
٣٢٣ ص
(١٦٥)
كنيز گريان
٣٢٤ ص
(١٦٦)
تواضع حضرت آيت الله بروجردى رحمه الله
٣٢٥ ص
(١٦٧)
سيماى مؤمنان و متواضعان
٣٢٨ ص
(١٦٨)
مؤمنان و محبان اميرمؤمنان
٣٣١ ص
(١٦٩)
تواضع براى خدا
٣٣٣ ص
(١٧٠)
تواضع منشأ خشوع
٣٣٦ ص
(١٧١)
باب 59 در اقتدا
٣٣٨ ص
(١٧٢)
حقيقت اقتدا
٣٤٣ ص
(١٧٣)
حقيقت انسان و انسانيت در روايات
٣٤٥ ص
(١٧٤)
هدف و مواد رسالت در قرآن
٣٥١ ص
(١٧٥)
مقتداى حقيقى انسان
٣٥٢ ص
(١٧٦)
اقتداى به پيامبر اسلام
٣٥٤ ص
(١٧٧)
حقيقت محمديه
٣٥٧ ص
(١٧٨)
اقتداى به ائمه معصومين
٣٥٧ ص
(١٧٩)
مقتدا در دنيا و آخرت
٣٥٩ ص
(١٨٠)
اقتدا به اوليا
٣٦٢ ص
(١٨١)
اقتداى صحيح بهترين راه هدايت
٣٦٤ ص
(١٨٢)
اقتدا به آيين حنيف
٣٦٦ ص
(١٨٣)
باب 60 در مدح عفو
٣٦٨ ص
(١٨٤)
عفو و گذشت
٣٧٣ ص
(١٨٥)
عفو در قرآن مجيد
٣٧٥ ص
(١٨٦)
عفو خداوند از بندگان
٣٧٥ ص
(١٨٧)
عفو بندگان از خطاكاران
٣٧٧ ص
(١٨٨)
عفو در روايات
٣٧٩ ص
(١٨٩)
مالك اشتر و عفو
٣٨١ ص
(١٩٠)
لذت عفو
٣٨٤ ص
(١٩١)
ابو ضمضم و عفو
٣٨٦ ص
(١٩٢)
باب 61 در حسن خلق
٣٨٨ ص
(١٩٣)
حقيقت خلق حسن
٣٩٢ ص
(١٩٤)
باب 62 در علم و دانش
٣٩٩ ص
(١٩٥)
علم دين
٤٠١ ص
(١٩٦)
علم به تقوا و يقين
٤٠٢ ص
(١٩٧)
طلب علم
٤٠٤ ص
(١٩٨)
تمام علوم در كلام امام صادق
٤٠٤ ص
(١٩٩)
شناخت نفس
٤٠٦ ص
(٢٠٠)
علم بىمنفعت
٤٠٨ ص
(٢٠١)
علم و عمل
٤١٠ ص
(٢٠٢)
اوصاف معلم و متعلم
٤١٢ ص
(٢٠٣)
اوصاف معلم
٤١٢ ص
(٢٠٤)
اوصاف متعلم
٤١٣ ص
(٢٠٥)
علم در نزد انبيا
٤١٤ ص
(٢٠٦)
علم كسبى و قدرتى
٤١٦ ص
(٢٠٧)
باب 63 در آداب فتوا دادن
٤١٩ ص
(٢٠٨)
حقيقت فتوا
٤٢٢ ص
(٢٠٩)
فتواى علامه شلتوت
٤٢٤ ص
(٢١٠)
فتواى ميرزا حسن شيرازى
٤٢٥ ص
(٢١١)
فتواهايى ديگر از علماء
٤٢٥ ص
(٢١٢)
نظر شهيد ثانى به مفتى و فتوا
٤٢٦ ص
(٢١٣)
فتوا در قرآن
٤٢٧ ص
(٢١٤)
فاقدان شرايط فتوا
٤٢٨ ص
(٢١٥)
فتوا در روايات
٤٢٩ ص
(٢١٦)
فتوا از نگاه بزرگان
٤٣٤ ص
(٢١٧)
شرايط مفتى
٤٣٩ ص
(٢١٨)
معرفت ناسخ و منسوخ
٤٤٤ ص
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص

عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٠٣ - تواضع در برابر خدا

تواضع در برابر خدا

قرآن كريم منبع حقايق و سرچشمه معارف و كتاب حسنات و بازگو كننده واقعيت‌ها است.

بى‌توجهى به كتاب خدا، در حقيقت بى‌توجهى به خدا و غفلت از عوامل رشد و كمال است.

قرآن مجيد مبين واقعيت‌هايى است كه اگر انسان به آن‌ها توجه كند، از بهترين حالات ملكوتى در دنياى نفس و قلبش برخوردار شده و به تمام اعمال صالحه و صفات حميده و اوصاف پسنديده آراسته مى‌گردد.

يك قسمت از قرآن مجيد نمايشگر اوصاف و اسماى الهى است كه راه شناخت حضرت او بسته به معرفت اين اوصاف و اسما است كه چون با دقت در آن آيات معرفت حاصل شود به دنبال آن معرفت تواضع قلبى كه همان تسليم در برابر اوست مى‌آيد و به دنبال تواضع قلبى فروتنى تن كه همان عبوديت و بندگى است تجلى مى‌كند، به اين صورت كه چون قلب و يا نفس به حالت تواضع آراسته شود، چشم و گوش و زبان و دست و پا و شكم و شهوت در مدار اطاعت قرار گرفته و به تمام احكام عبادى و فقهى و اخلاقى و اجتماعى و آخرتى و معنوى سر مى‌نهد.

گر كسى يابد در اين كو خانه‌اى‌

هر دمش واجب شود شكرانه‌اى‌

هر كه او بويى ندارد زين حديث‌

هر بن مويش بود بت خانه‌اى‌

هر كه در عقل لجوج خويش ماند

زين سخن خواند مرا ديوانه‌اى‌

هر كه اينجا آشناى او نشد

او بماند تا ابد بيگانه‌اى‌[١]

[الحمد لله الذي خلق السماوات و الأرض و جعل الظلمات و النور ثم الذين كفروا بربهم يعدلون‌][٢].

همه ستايش‌ها ويژه خداست كه آسمان‌ها و زمين را آفريد و تاريكى‌ها و روشنى را پديد آورد. [با اين همه نشانه‌ها كه گواهى بر يكتايى و قدرت اوست‌] باز كافران براى پروردگارشان [بت‌ها و معبودهاى باطل را] شريك و همتا قرار مى‌دهند.

آنان كه به انكار حضرت او برخاسته‌اند و بر حقيقتى كه از هر چيز روشن‌تر است پرده مى‌پوشند و هزاران سال است قلوب و مغزهاى عادى را جولانگاه اباطيل و مزخرفات خود كرده، چرا تاكنون دليل و برهان قانع‌كننده‌اى بر ادعايشان اقامه نكرده‌اند و اگر اقامه نموده‌اند در كدام كتاب و مجله علمى است؟ من خود كتاب‌هاى اصلى منكران حق را چه آن كتاب‌هايى كه در داخل ممالك اسلامى نوشته‌اند و چه در خارج مطالعه كرده‌ام، آنچه آنان درباره مبدأ عزيز عالم نوشته‌اند فقط ادعاى محض است و تاكنون استطاعت و قدرت اثبات آن ادعا را حتى با يك دليل نداشته‌اند و بسيارى از آنان در نوشته‌هاى خود جز عصبيت و لج‌بازى چيزى ندارند و سخنى كه عقل و وجدان را آرام و راحت نمايد و به قلب اطمينان دهد نياورده‌اند، بافته مغز عليل را يافته حساب كرده و مرض را سلامت و ظلمت را نور و مرگ را حيات قلمداد نموده‌اند و از اين راه به خود و مريدانشان خسارت سنگين زده‌اند، آنان مى‌گويند: مبدأ ماده ازلى و يا طبيعت و يا تصادف است و بر اين مدعا حكمت و برهان و استدلال منطقى تاكنون اقامه نكرده و بعد هم نمى‌كنند، بايد به اينان گفت: شما كه بالاخره قائل به مبدأ هستيد، چرا اسم حقيقى او را كه الله است‌


[١] - انعام( ٦): ١.

[٢] - انعام( ٦): ١.