عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٩٩ - ٨ - تكبر و برترى جويى

فضيل از امام باقر ٧ روايت مى‌كند:

هر انسانى در پيش روى مؤمنى به وى طعنه زند و شخصيت او را مخدوش سازد به بدترين وضع مى‌ميرد و حق اين است كه درخور اين وضع باشد، مگر آن گاه كه به خير و نيكى روى آرد[١].

٨- تكبر و برترى جويى‌

جدال و مراء و مناظره معمولا با تكبر و اظهار برترى بر ديگران همراه است.

مناظره در شرايطى صورت مى‌گيرد كه انسان مى‌خواهد زير بار حرف حق ديگران نرود و سعى مى‌كند آراى آنان را نپذيرد گرچه حقانيت آنان بر مجادله كننده ثابت و روشن گردد، چون از آن بيم دارد كه مبادا غلبه و پيروزى آنان بر ديگران ثابت شود.

حتى اگر عجز و ناتوانى و مغلوبيت او نيز بر ديگران محرز و علنى شود، حاضر نيست صريحا به اشتباه خويش اعتراف كند و بگويد: حق همان است كه طرف مقابل مى‌گويد.

چنين روحيه‌اى نمايانگر تكبر و خود بزرگ بينى است، همان كبر و خود بزرگ‌بينى كه رسول خدا ٦ در مقام نكوهش از آن فرموده:

اگر كبر و خود بزرگ‌بينى حتى به مقدار ذره‌اى در قلب كسى باشد به بهشت راه ندارد[٢].

پيامبر اسلام ٦ ضمن حديثى كبر و منش‌هاى نابخردانه را به:

[١] - الكافى: ٢/ ٣٦١، باب السباب، حديث ٩؛ بحار الأنوار: ٧٢/ ١٤٥، باب ٥٦، حديث ١٤.

[٢] - عوالى اللآلى: ١/ ٤٣٦، حديث ١٥٠؛ مستدرك الوسائل: ١٢/ ٣٣، باب ٥٩، حديث ١٣٤٤٠.