عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٩٥ - ٥ - رشك و حسد

تمام اين حالات و رفتار، درجه و پايه ايمانى انسان را به انحطاط و سقوط مى‌كشاند و بين انسان و فضل و عنايت حق فاصله مى‌اندازد.

افراد كينه‌توز در صورتى كه قادر به مجازات طرف مجادله خود باشند مى‌توانند سه حالت را پيش بگيرند:

١- حق طرف خود را بدون كم و كاست و به طور كامل ادا نمايند كه اين عين عدل و عدالت خواهى است.

٢- نسبت به او از طريق عفو و گذشت احسان كنند كه چنين كارى تفضل است.

٣- ناروا عمل كنند و به وى ظلم و ستم نمايند كه چنين برنامه‌اى جور است.

رفتار سوم شيوه اراذل و اوباش و فرومايگان است، رفتار دوم راه و رسم صديقان است و رفتار اول اوج پايه و درجه مردمان صالح و پسنديده است.

٥- رشك و حسد

ديگر از آفات مضر مجادله، رشك و حسد است كه نتيجه و بازده حقد و كينه‌ورزى است.

اكثرا مجادله‌كننده از حسد در امان نيست؛ زيرا گاهى بر طرف خود غالب و گاهى در برابر او مغلوب است و گاهى سخن وى مورد تمجيد و وقتى سخن طرف وى مورد ستايش است.

وقتى غلبه با او نباشد و سخنش مورد ستايش قرار نگيرد، به خود مى‌پيچد كه اى كاش من غالب مى‌آمدم و از كلام من ستايش مى‌شد و اين آرزو و خواسته عين حسد است، چون علم و دانش از مهم‌ترين نعمت‌هاى الهى است، وقتى مجادله‌كننده آرزو كند كه مزاياى دانش به طرف او باشد، معنايش اين است كه اى كاش طرف من از اين امتيازات محروم بود، پس در حقيقت سلب نعمت را از طرف‌